“Xa thơm gần thối” là câu người lớn hay nói khi bàn chuyện anh em, vợ chồng, bạn bè ở chung: gần nhau lâu thì dễ va chạm, xa ra một chút lại thấy quý nhau. Chữ “thối” nghe nặng, nên nhiều bạn ngại dùng hoặc hiểu sai thành chê người. Bài này giải thích nghĩa, cách dùng, kèm cách đặt câu, câu gần nghĩa, trái nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục thành ngữ.
✅ “Xa thơm gần thối” là thành ngữ, nghĩa là ở gần nhau lâu dễ sinh chán, dễ thấy cái xấu của nhau; xa nhau thì quý nhau.
Nghĩa đen: ở xa thì thấy thơm, ở gần lâu thì thấy thối.
💡 Mẹo nhớ: xa thì quý, gần lâu sinh chán.
Xa thơm gần thối nghĩa là gì?
| Hình ảnh | Nghĩa đen | Nghĩa bóng |
|---|---|---|
| xa thơm | đứng xa chỉ ngửi thấy mùi thơm | ít gặp thì chỉ thấy cái tốt, thấy quý nhau |
| gần thối | đến gần, ở lâu thì ngửi thấy cả mùi khó chịu | gần lâu thì thấy cả cái xấu, dễ va chạm, sinh chán |
Nghĩa của thành ngữ. Thành ngữ nói về một điều rất thật trong quan hệ giữa người với người. Khi ít gặp, ta thường chỉ thấy mặt tốt của nhau, gặp lại thì mừng, thì quý. Khi ở chung, ngày nào cũng chạm mặt, những thói quen nhỏ, tính xấu nhỏ dần lộ ra, dễ sinh khó chịu, cãi vã. “Thơm”, “thối” ở đây là cách nói ví von, không phải chê ai có mùi khó chịu.
Không phải lời khuyên xa nhau. Câu chỉ nêu một hiện tượng để ta hiểu và biết cư xử: ở gần thì cần tôn trọng khoảng riêng của nhau, nhường nhịn, bỏ qua những chuyện nhỏ. Vì thế, nhiều gia đình cho con cái lớn ra ở riêng mà vẫn thường xuyên qua lại.
Khác với “xa mặt cách lòng”. “Xa mặt cách lòng” nói xa nhau lâu thì tình cảm phai nhạt; còn “xa thơm gần thối” lại nói xa nhau thì quý nhau hơn. Hai câu nhìn chuyện xa – gần từ hai phía, nên dùng tùy hoàn cảnh.
“Xa thơm gần thối” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là thành ngữ. Câu là cụm từ cố định bốn chữ, hai vế đối nhau (xa thơm – gần thối), thường đi kèm lời giải thích: “xa thơm gần thối mà”. Câu không nêu một lời khuyên trọn vẹn như tục ngữ. Cách phân biệt có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Xa thơm gần thối”
- Anh em ở riêng mới quý nhau, xa thơm gần thối mà.
- Hồi ở chung phòng, hai đứa cãi nhau suốt; từ khi mỗi người một nơi, gặp lại ai cũng mừng.
- Bà bảo con cháu thỉnh thoảng về thăm là vui, ở lâu lại xa thơm gần thối.
- Hiểu chuyện xa thơm gần thối, hai vợ chồng luôn nhường nhịn nhau.
- Thành ngữ “Xa thơm gần thối” nói gần nhau lâu dễ sinh chán.
Thành ngữ dùng khi nói về chuyện ở gần nhau lâu dễ va chạm (câu 1, 3, 4, 5). Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một chuyện “xa thơm gần thối”.
Câu gần nghĩa, trái nghĩa với “Xa thơm gần thối”
- Bán anh em xa, mua láng giềng gần (cùng chủ đề, ý khác): người ở gần giúp được mình lúc cần.
- Xa mặt cách lòng (ý ngược): xa nhau lâu thì tình cảm phai nhạt.
- Chị ngã em nâng (cùng chủ đề): anh chị em thương yêu, đỡ đần nhau.
Mẹo nhớ thành ngữ “Xa thơm gần thối”
Mẹo 1 – Xa và gần: XA thì quý, GẦN lâu sinh chán.
Mẹo 2 – Đúng cặp: XA đi với THƠM, GẦN đi với THỐI; không đảo thành “xa thối gần thơm”.
Mẹo 3 – Viết đúng: “thối” dấu sắc (mùi thối); đừng nhầm với “thói” (thói quen).
Bài tập: Điền từ, chọn câu đúng
- Xa thơm gần …
- Xa … gần thối.
- Xa mặt cách …
- Chọn chữ đúng: Xa thơm gần (thối / thói).
- Hai người bạn thân chuyển đi hai nơi, mấy năm không liên lạc, dần quên hẳn nhau. Nên dùng “xa thơm gần thối” hay “xa mặt cách lòng”?
Xem đáp án
- thối.
- thơm.
- lòng.
- thối: vần ôi, dấu sắc.
- Xa mặt cách lòng: xa nhau lâu mà tình cảm phai nhạt. “Xa thơm gần thối” lại nói xa nhau thì quý nhau hơn; cả hai câu cùng có chữ “xa” nên dễ chọn nhầm.
Câu hỏi thường gặp
Xa thơm gần thối là thành ngữ hay tục ngữ?
Là thành ngữ: cụm từ cố định nói chuyện gần nhau lâu dễ sinh chán, xa nhau thì quý nhau.
Xa thơm gần thối có phải là chê người không?
Không. “Thơm”, “thối” chỉ là cách nói ví von về tình cảm khi xa – gần, không chê ai cả.
Xa thơm gần thối dùng khi nào?
Dùng khi nói về anh em, người thân, bạn bè ở chung dễ va chạm, ở riêng lại quý nhau hơn.
Xa thơm gần thối tiếng Anh là gì?
Câu tiếng Anh gần ý là “Familiarity breeds contempt” (quen quá hóa coi thường); vế xa thì quý có “Absence makes the heart grow fonder”.
