“Lời nói chẳng mất tiền mua” là câu ca dao về cách ăn nói được nhắc nhiều nhất, từ lời ông bà dặn con cháu đến bài học ở trường. Câu nghe đơn giản, nhưng nhiều bạn chỉ nhớ dòng đầu mà quên dòng sau, nên chưa hiểu hết ý “lựa lời”. Bài này chép đầy đủ bài ca dao, giải thích từng dòng, ý nghĩa, cách nói câu này bằng tiếng Anh, kèm câu cùng chủ đề và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục ca dao.
✅ “Lời nói chẳng mất tiền mua” là ca dao (thể lục bát), khuyên nói năng lịch sự, khéo léo, tế nhị.
Nghĩa đen: lời nói không tốn tiền mua, nên hãy chọn lời mà nói cho người nghe vừa lòng. Bài đầy đủ: “Lời nói chẳng mất tiền mua, / Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau.”
💡 Mẹo nhớ: không tốn tiền mà được lòng nhau → lựa lời mà nói.
Bài ca dao “Lời nói chẳng mất tiền mua” đầy đủ
Lời nói chẳng mất tiền mua,
Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau.
Bài là một cặp lục bát: chữ “mua” cuối dòng sáu vần với chữ “vừa” ở dòng tám. Dòng đầu nêu một điều ai cũng thấy (nói không mất tiền), dòng sau rút ra lời khuyên (vậy thì hãy chọn lời hay mà nói).
Giải thích câu ca dao “Lời nói chẳng mất tiền mua”
| Dòng, từ ngữ | Giải thích |
|---|---|
| Lời nói chẳng mất tiền mua | Nói một câu hay hay một câu khó nghe thì cũng không tốn đồng nào. |
| Lựa lời | Chọn lời, cân nhắc nên nói thế nào cho phải. |
| cho vừa lòng nhau | Để người nghe dễ chịu, hai bên giữ được hòa khí. |
Cái hay của bài. Ca dao đặt cạnh nhau hai điều: lời nói thì “miễn phí”, còn lòng người thì quý. Đã không tốn gì mà lại giữ được tình cảm, vậy sao không chọn lời dễ nghe? Lựa lời ở đây không phải là nói dối hay nịnh, mà là nói điều cần nói bằng cách nhẹ nhàng, đúng lúc, đúng chỗ.
Ý nghĩa câu ca dao “Lời nói chẳng mất tiền mua”
Lời khuyên. Bài ca dao khuyên ta nói năng lịch sự, khéo léo, tế nhị. Một lời cảm ơn, một lời xin lỗi, một câu góp ý nhẹ nhàng có thể làm người khác vui, còn một câu cộc lốc có thể làm mất lòng nhau lâu dài.
Trong đời sống. Khi góp ý cho bạn, nên khen điều bạn làm tốt rồi mới nói chỗ cần sửa. Khi từ chối, nên nói rõ vì sao và cảm ơn. Khi bán hàng, lời chào niềm nở giữ chân khách. Ông bà ta còn có câu “Chim khôn kêu tiếng rảnh rang, người khôn nói tiếng dịu dàng dễ nghe” cùng một ý.
Đặt câu với “Lời nói chẳng mất tiền mua”
- Góp ý cho bạn nhẹ nhàng thôi, lời nói chẳng mất tiền mua.
- Cô bán hàng lúc nào cũng tươi cười, chào hỏi khách rất lễ phép.
- Mẹ dặn: “Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau.”
- Câu ca dao lời nói chẳng mất tiền mua dạy em cách nói chuyện với mọi người.
Câu ca dao thường được trích khi nhắc ai đó nói năng cho khéo (câu 1, 3, 4). Câu 2 không trích nguyên văn nhưng kể đúng tinh thần của bài.
Ca dao, tục ngữ cùng chủ đề lời ăn tiếng nói
- Lời chào cao hơn mâm cỗ: lời chào lễ phép quý hơn cả mâm cỗ.
- Học ăn, học nói, học gói, học mở: phải học cả cách ăn nói, cư xử.
- Nói lời phải giữ lấy lời: đã nói thì phải giữ lời.
- Uốn lưỡi bảy lần trước khi nói: nghĩ cho chín rồi hãy nói.
Mẹo nhớ câu ca dao “Lời nói chẳng mất tiền mua”
Mẹo 1 – Tiền và lòng: KHÔNG TỐN TIỀN mà được LÒNG nhau → LỰA LỜI mà nói.
Mẹo 2 – Ba chữ L: LỜI nói… LỰA LỜI… vừa LÒNG.
Mẹo 3 – Vần: MUA (dòng sáu) vần với VỪA (dòng tám).
Bài tập: Điền từ, chọn chữ đúng
- Lời nói chẳng mất tiền …
- … lời mà nói cho vừa lòng nhau.
- Chọn chữ đúng: (Lựa / Lừa) lời mà nói cho vừa lòng nhau.
- Câu tục ngữ nào cùng chủ đề: “Lời chào cao hơn mâm cỗ” hay “Tấc đất, tấc vàng”?
- Một bạn hiểu: “Lựa lời là chỉ nói điều người khác thích nghe, kể cả nói sai.” Bạn ấy hiểu đúng không?
Xem đáp án
- mua.
- Lựa.
- Lựa (chọn). “Lừa” là lừa dối, sai nghĩa hẳn.
- “Lời chào cao hơn mâm cỗ”: cùng nói về cách ăn nói, cư xử.
- Không đúng: lựa lời là chọn cách nói nhẹ nhàng, tế nhị cho điều cần nói, không phải nịnh hay nói sai sự thật.
Câu hỏi thường gặp
Lời nói chẳng mất tiền mua nghĩa là gì?
Nghĩa là lời nói không tốn tiền, nên hãy chọn lời hay, lời đẹp mà nói cho người nghe vừa lòng.
Câu tiếp theo của lời nói chẳng mất tiền mua là gì?
Câu tiếp theo là “Lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”.
Lời nói chẳng mất tiền mua là ca dao hay tục ngữ?
Đây là ca dao (hai dòng lục bát có vần), nhưng vì mang lời khuyên nên nhiều người quen gọi là tục ngữ.
Lời nói chẳng mất tiền mua tiếng Anh là gì?
Có thể dùng câu “Kind words cost nothing” (lời tử tế chẳng tốn gì) hoặc “Courtesy costs nothing” (lịch sự chẳng tốn gì), gần ý với dòng đầu của bài ca dao.
