“Đàn ông nông nổi giếng khơi” là câu ca dao hay được nhắc vui khi bàn chuyện đàn ông, đàn bà ai sâu sắc hơn ai. Câu dễ gây khó hiểu vì giếng khơi vốn rất sâu mà lại đi với chữ “nông nổi”, còn cơi trầu vốn nông mà lại đi với chữ “sâu sắc”. Bài này chép đầy đủ bài ca dao, giải thích từng hình ảnh, các cách hiểu thường gặp, kèm câu cùng chủ đề và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục ca dao.
✅ “Đàn ông nông nổi giếng khơi” là ca dao (thể lục bát), dùng lối nói ngược, dí dỏm; câu thể hiện một quan niệm cũ về đàn ông và đàn bà.
Nghĩa đen: giếng khơi thì sâu mà bảo “nông nổi”, cơi trầu thì nông mà bảo “sâu sắc”. Bài đầy đủ: “Đàn ông nông nổi giếng khơi, / Đàn bà sâu sắc như cơi đựng trầu.”
💡 Mẹo nhớ: giếng khơi rất sâu, cơi trầu rất nông → câu nói ngược.
Bài ca dao “Đàn ông nông nổi giếng khơi” đầy đủ
Đàn ông nông nổi giếng khơi,
Đàn bà sâu sắc như cơi đựng trầu.
Bài là một cặp lục bát: chữ “khơi” cuối dòng sáu vần với chữ “cơi” ở dòng tám. Hai dòng đối nhau từng phần: đàn ông – đàn bà, nông nổi – sâu sắc, giếng khơi – cơi đựng trầu.
Giải thích câu ca dao “Đàn ông nông nổi giếng khơi”
| Từ ngữ | Giải thích |
|---|---|
| Nông nổi | Hời hợt, bộp chộp, thiếu suy nghĩ. |
| Giếng khơi | Giếng đào sâu để lấy nước, nước trong và mát. |
| Sâu sắc | Chín chắn, suy nghĩ thấu đáo, hiểu sâu. |
| Cơi đựng trầu | Đồ đựng trầu cau, hình như cái khay tròn, lòng rất nông. |
Chỗ “nói ngược”. Giếng khơi là thứ sâu nhất trong nhà, cơi trầu là thứ nông nhất. Thế mà câu ca dao ghép “nông nổi” với giếng khơi, “sâu sắc” với cơi trầu. Chính chỗ ngược này làm người nghe phải dừng lại nghĩ, và cũng tạo ra tiếng cười.
Ý nghĩa câu ca dao: hai cách hiểu thường gặp
Cách hiểu 1 – quan niệm cũ “trọng nam khinh nữ”. Đàn ông dù có nông nổi thì vẫn sâu như giếng khơi; đàn bà dù có sâu sắc thì cũng chỉ nông như cái cơi đựng trầu. Đọc như vậy, câu ca dao cho rằng đàn ông bao giờ cũng hơn đàn bà, đúng với quan niệm của xã hội phong kiến xưa. Đây là cách hiểu hay gặp trong các bài báo, từ điển thành ngữ.
Cách hiểu 2 – lời nói ngược để trêu. Có người đọc câu như lời trêu đùa, nói ngược cho vui: khen đàn ông “sâu như giếng” mà gọi là nông nổi, khen đàn bà sâu sắc mà ví với cơi trầu nông choèn. Đọc theo hướng này, câu chủ yếu tạo tiếng cười, không nhằm đánh giá ai hơn ai.
Ngày nay. Dù hiểu theo cách nào, câu ca dao cũng là dấu vết của một quan niệm cũ. Sâu sắc hay nông nổi là ở mỗi người, không do là đàn ông hay đàn bà. Khi dùng câu này, nên dùng như một câu đùa vui, không dùng để coi thường ai.
Đặt câu với “Đàn ông nông nổi giếng khơi”
- Cô giải thích câu đàn ông nông nổi giếng khơi dùng lối nói ngược.
- Ông trêu bà rằng giếng thì sâu mà cơi trầu thì nông, cả nhà bật cười.
- Câu “Đàn ông nông nổi giếng khơi, đàn bà sâu sắc như cơi đựng trầu” phản ánh quan niệm xưa.
- Ngày nay, ít ai còn dùng câu đàn ông nông nổi giếng khơi để chê phụ nữ.
Câu ca dao thường được trích khi bàn về quan niệm nam nữ hay khi trêu đùa vui (câu 1, 3, 4). Câu 2 không trích nguyên văn nhưng nhắc đúng hai hình ảnh của bài.
Ca dao, tục ngữ cùng chủ đề quan niệm xưa về nam nữ
- Thân em như tấm lụa đào: thân phận người phụ nữ xưa không tự quyết được đời mình.
- Trai tài gái sắc: quan niệm xưa khen trai giỏi, gái đẹp.
- Làm trai cho đáng nên trai: đề cao chí khí của người đàn ông.
Mẹo nhớ câu ca dao “Đàn ông nông nổi giếng khơi”
Mẹo 1 – Sâu và nông: GIẾNG KHƠI rất SÂU, CƠI TRẦU rất NÔNG → câu NÓI NGƯỢC.
Mẹo 2 – Đối từng cặp: đàn ông ↔ đàn bà, nông nổi ↔ sâu sắc, giếng khơi ↔ cơi trầu.
Mẹo 3 – Vần: KHƠI (dòng sáu) vần với CƠI (dòng tám).
Bài tập: Điền từ, giải nghĩa
- Đàn ông nông nổi giếng …
- Đàn bà sâu sắc như … đựng trầu.
- Trong hai vật giếng khơi và cơi trầu, vật nào sâu hơn?
- Chọn chữ đúng: Đàn ông (nông nổi / nông nỗi) giếng khơi.
- Một bạn hiểu: “Câu ca dao khen phụ nữ sâu sắc hơn đàn ông.” Theo cách hiểu thường gặp, bạn ấy hiểu đúng không?
Xem đáp án
- khơi.
- cơi.
- Giếng khơi sâu hơn nhiều; cơi trầu rất nông.
- nông nổi (dấu hỏi): hời hợt, bộp chộp. “Nông nỗi” (dấu ngã) là hoàn cảnh đáng thương, như “sao đến nông nỗi này”.
- Không đúng: chữ “sâu sắc” đi với cơi trầu vốn rất nông, nên cách hiểu thường gặp là đàn bà dù sâu sắc cũng chỉ “nông như cơi trầu” – một quan niệm cũ coi trọng đàn ông. Đọc lướt chữ “sâu sắc” thì dễ hiểu ngược.
Câu hỏi thường gặp
Đàn ông nông nổi giếng khơi nghĩa là gì?
Đây là câu ca dao nói ngược: đàn ông dù nông nổi vẫn sâu như giếng khơi, đàn bà dù sâu sắc cũng nông như cơi trầu; câu thể hiện quan niệm cũ coi trọng đàn ông.
Câu tiếp theo của đàn ông nông nổi giếng khơi là gì?
Câu tiếp theo là “Đàn bà sâu sắc như cơi đựng trầu”.
Cơi đựng trầu là gì?
Là đồ đựng trầu cau, giống cái khay tròn có vành thấp, lòng rất nông.
Câu này có phải trọng nam khinh nữ không?
Theo cách hiểu thường gặp thì có: câu phản ánh quan niệm xưa coi đàn ông hơn đàn bà; cũng có người đọc như một lời nói ngược để trêu vui.
