“Có bột mới gột nên hồ” là câu hay được nhắc khi ai đó muốn làm một việc lớn mà chưa có vốn, chưa có điều kiện. Câu mượn việc nấu hồ dán ngày xưa, có chữ “gột” ít gặp, nên nhiều bạn đọc mà không rõ nghĩa. Bài này giải nghĩa từng chữ, nêu bài học, kèm cách đặt câu, câu gần nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục tục ngữ.
✅ “Có bột mới gột nên hồ” là câu tục ngữ, nghĩa là muốn làm việc gì cũng phải có điều kiện, vốn liếng cần thiết.
Nghĩa đen: có bột thì mới quấy (gột) được thành hồ.
💡 Mẹo nhớ: bột là vốn → không có vốn thì không làm được.
Có bột mới gột nên hồ nghĩa là gì?
| Từ ngữ | Nghĩa đen | Nghĩa bóng |
|---|---|---|
| bột | bột gạo, bột sắn | vốn liếng, điều kiện ban đầu |
| gột | quấy bột với nước trên lửa cho sánh lại | bắt tay vào làm |
| hồ | chất dẻo, dính nấu từ bột, dùng để dán giấy hoặc hồ vải | kết quả, thành quả |
Nghĩa đen. Ngày xưa, muốn có hồ để dán giấy, dán diều hay hồ quần áo, người ta lấy bột hòa nước, đặt lên bếp và quấy đều tay cho sánh lại thành hồ. Việc quấy ấy gọi là “gột”. Không có bột thì quấy mãi chỉ được nồi nước lã.
Nghĩa bóng. Muốn làm nên việc gì cũng phải có điều kiện cần thiết: mở cửa hàng cần vốn, thi đỗ cần kiến thức đã học, làm nhà cần vật liệu. Câu tục ngữ khuyên ta chuẩn bị đủ điều kiện trước khi làm, đừng mơ chuyện lớn khi tay không. Câu cũng là lời nhắc ta biết tích lũy dần dần, như góp từng nắm bột.
“Có bột mới gột nên hồ” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là tục ngữ. Câu có vần “bột – gột”, nêu trọn một kinh nghiệm: có điều kiện thì mới làm nên việc. Hình ảnh nấu hồ là nghĩa đen, bài học về vốn liếng là nghĩa bóng. Cách phân biệt với thành ngữ có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Có bột mới gột nên hồ”
- Muốn mở tiệm phải có vốn, có bột mới gột nên hồ.
- Có bột mới gột nên hồ, muốn thi tốt thì phải học bài từ đầu năm.
- Anh dành dụm suốt ba năm mới đủ tiền mua máy để mở xưởng.
- Ý tưởng hay nhưng chưa có người, chưa có tiền thì có bột mới gột nên hồ, phải chuẩn bị đã.
- Câu tục ngữ “Có bột mới gột nên hồ” nói về điều kiện để làm nên việc.
Câu dùng khi nói về vốn liếng, điều kiện cần có trước khi làm việc (câu 1, 2, 4, 5). Câu 3 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một cách “có bột” trước rồi mới “gột nên hồ”.
Câu gần nghĩa, trái nghĩa với “Có bột mới gột nên hồ”
- Có thực mới vực được đạo: có ăn no thì mới làm được việc khác.
- Không có lửa làm sao có khói: cùng lối nói “phải có cái này mới có cái kia”, nhưng nói về nguyên nhân của lời đồn.
- Ý ngược lại: Nước lã mà vã nên hồ, tay không mà nổi cơ đồ mới ngoan: không có vốn mà vẫn làm nên sự nghiệp thì mới thật là giỏi.
Mẹo nhớ câu tục ngữ “Có bột mới gột nên hồ”
Mẹo 1 – Bột là vốn: BỘT là VỐN → không có vốn thì không làm được.
Mẹo 2 – Vần “bột – gột”: hai chữ cùng vần ôt, dấu nặng: có BỘT mới GỘT.
Mẹo 3 – Hồ là hồ dán: “hồ” ở đây là hồ dán giấy, không phải hồ nước.
Bài tập: Điền từ còn thiếu vào câu tục ngữ
- Có bột mới gột nên …
- Có … mới gột nên hồ.
- Có thực mới vực được …
- Nước lã mà vã nên hồ, tay không mà nổi cơ đồ mới …
- Có bột mới … nên hồ.
Xem đáp án
- hồ: hồ dán.
- bột.
- đạo.
- ngoan: giỏi, khéo.
- gột: nhiều bạn viết “gộp” hoặc “dột”, nhưng đúng là “gột” (quấy bột), cùng vần với “bột”.
Câu hỏi thường gặp
“Gột” trong câu tục ngữ nghĩa là gì?
“Gột” là quấy bột với nước trên lửa cho sánh lại thành hồ. Từ này khác “gột” trong “gột rửa” (làm sạch).
Có bột mới gột nên hồ là thành ngữ hay tục ngữ?
Là tục ngữ: câu có vần, nói trọn một kinh nghiệm về điều kiện để làm nên việc.
Câu tục ngữ khuyên ta điều gì?
Câu khuyên ta chuẩn bị đủ vốn liếng, điều kiện trước khi làm việc lớn, và biết tích lũy dần dần.
Có bột mới gột nên hồ tiếng Anh là gì?
Câu tiếng Anh gần ý là “You can’t make bricks without straw” (không có rơm thì không làm được gạch).
