“Bán anh em xa, mua láng giềng gần” là câu tục ngữ về tình làng nghĩa xóm, hay được nhắc khi hàng xóm chạy sang giúp nhau lúc nhà có việc gấp. Câu nghe lạ tai vì có chữ “bán” anh em, “mua” láng giềng, nên nhiều bạn hiểu chưa đúng. Bài này giải nghĩa, cách hiểu cho đúng, kèm cách đặt câu, câu gần nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục tục ngữ.
✅ “Bán anh em xa, mua láng giềng gần” là câu tục ngữ, nghĩa là hàng xóm gần gũi giúp nhau kịp thời khi khó khăn, nên phải giữ tình làng xóm.
Nghĩa đen: bán đi anh em ở xa để mua láng giềng ở gần. Đây là cách nói quá, không phải chuyện mua bán thật.
💡 Mẹo nhớ: anh em xa không giúp kịp bằng láng giềng gần.
Giải thích câu tục ngữ “Bán anh em xa, mua láng giềng gần”
| Từ ngữ | Nghĩa |
|---|---|
| anh em xa | người thân, họ hàng nhưng ở xa |
| láng giềng gần | hàng xóm ở ngay cạnh nhà |
| bán… mua… | cách nói quá: coi láng giềng gần quý hơn, đáng “đổi” lấy |
Nghĩa của câu. Khi nhà có việc gấp (ốm đau giữa đêm, cháy nhà, lũ lụt), anh em ở xa dù thương mấy cũng không đến kịp. Người chạy sang giúp đầu tiên thường là hàng xóm. Vì vậy ông cha ta nói như “đổi” anh em xa lấy láng giềng gần, để nhấn mạnh giá trị của tình hàng xóm.
Hiểu cho đúng. Câu không bảo coi thường anh em, họ hàng. Chữ “bán”, “mua” chỉ là cách nói quá. Ý chính là: hãy giữ gìn quan hệ tốt với hàng xóm, sống tắt lửa tối đèn có nhau, vì đó là chỗ dựa gần nhất lúc khó khăn.
“Bán anh em xa, mua láng giềng gần” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là tục ngữ. Câu có hai vế đối nhau (bán – mua, xa – gần, anh em – láng giềng), dùng lối nói quá, và nói trọn một kinh nghiệm sống. Lời giải sách Ngữ văn 7 chương trình cũ hay dẫn câu này khi học bài “Tục ngữ về con người và xã hội”. Cách phân biệt với thành ngữ có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Bán anh em xa, mua láng giềng gần”
- Nhà em có việc, bác hàng xóm chạy sang giúp ngay: bán anh em xa, mua láng giềng gần.
- Nửa đêm ông bị ốm, chú nhà bên đưa ông đi viện.
- Mẹ hay mang quà biếu hàng xóm, vì mẹ bảo bán anh em xa, mua láng giềng gần.
- Bán anh em xa, mua láng giềng gần, chuyển nhà mới thì nhớ chào hỏi hàng xóm.
- Mùa lũ, cả xóm giúp nhau kê đồ đạc lên cao, đúng là bán anh em xa, mua láng giềng gần.
Câu dùng khi nói về sự giúp đỡ của hàng xóm (câu 1, 5) hoặc khuyên giữ tình làng xóm (câu 3, 4). Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một chuyện “láng giềng gần”.
Câu gần nghĩa với “Bán anh em xa, mua láng giềng gần”
- Nước xa không cứu được lửa gần: thứ ở xa không giúp được việc gấp ở gần.
- Tắt lửa tối đèn có nhau: hàng xóm giúp đỡ nhau lúc khó khăn.
- Lá lành đùm lá rách: người có điều kiện giúp người khó khăn.
- Nhìn từ phía khác: Một giọt máu đào hơn ao nước lã: tình ruột thịt vẫn quý hơn người ngoài. Hai câu bàn hai mặt của các mối quan hệ, không loại trừ nhau.
Mẹo nhớ câu tục ngữ “Bán anh em xa, mua láng giềng gần”
Mẹo 1 – Xa và gần: anh em XA không giúp KỊP bằng láng giềng GẦN.
Mẹo 2 – Ba cặp đối: bán – mua, anh em – láng giềng, xa – gần.
Mẹo 3 – Nói quá: “bán”, “mua” không phải mua bán thật, chỉ để nhấn mạnh giá trị của hàng xóm.
Bài tập: Điền từ còn thiếu vào câu tục ngữ, thành ngữ
- Bán anh em xa, mua láng giềng …
- Bán anh em …, mua láng giềng gần.
- Nước xa không cứu được lửa …
- Tắt lửa tối đèn có …
- … anh em xa, … láng giềng gần.
Xem đáp án
- gần.
- xa.
- gần.
- nhau.
- Bán, mua: nhiều bạn đảo thành “mua anh em xa, bán láng giềng gần”, làm nghĩa câu ngược lại.
Câu hỏi thường gặp
Bán anh em xa mua láng giềng gần là thành ngữ hay tục ngữ?
Là tục ngữ: câu có hai vế đối, nói trọn một kinh nghiệm về tình làng xóm.
Câu tục ngữ có coi thường anh em không?
Không. “Bán”, “mua” chỉ là cách nói quá. Câu nhấn mạnh giá trị của hàng xóm ở gần, những người giúp mình kịp thời lúc khó khăn.
Câu tục ngữ khuyên ta điều gì?
Câu khuyên ta sống hòa thuận, giữ tình cảm tốt với hàng xóm, giúp đỡ nhau lúc tắt lửa tối đèn.
Bán anh em xa mua láng giềng gần tiếng Anh là gì?
Câu tiếng Anh gần nghĩa là “A good neighbour is better than a brother far off” (một người hàng xóm tốt hơn người anh em ở xa), có gốc từ Kinh Thánh.
