“Chín bỏ làm mười” là câu người ta hay nói khi muốn bỏ qua cho nhau một lỗi nhỏ, không chấp nhặt. Câu nghe như chuyện tính toán con số, nên nhiều bạn nhỏ thắc mắc vì sao chín lại thành mười. Bài này giải nghĩa, nêu bài học, cách dùng cho đúng, kèm cách đặt câu, câu gần nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục tục ngữ.
✅ “Chín bỏ làm mười” là câu tục ngữ, nghĩa là rộng lượng, bỏ qua lỗi nhỏ, không chấp nhặt để giữ hòa khí.
Nghĩa đen: chín thì bỏ qua, coi như mười. Thiếu một chút cũng tính là đủ.
💡 Mẹo nhớ: thiếu một chút (9) vẫn coi là đủ (10) → bỏ qua cho nhau.
Giải thích câu tục ngữ “Chín bỏ làm mười”
| Từ ngữ | Nghĩa |
|---|---|
| chín | con số chín, gần đủ mười nhưng còn thiếu một |
| bỏ làm mười | bỏ qua phần thiếu, coi như đủ mười |
Nghĩa đen. Khi mua bán, đếm hàng, tính tiền, có lúc chỉ được chín mà người ta vẫn vui vẻ coi như mười, không đòi cho bằng được chút còn thiếu. Số mười là con số tròn, đủ đầy; số chín gần đủ, thiếu không đáng bao nhiêu.
Nghĩa bóng. Trong quan hệ với người khác, nếu ai đó có lỗi nhỏ, làm chưa trọn vẹn, ta nên rộng lượng bỏ qua, không chấp nhặt, không tính toán từng li từng tí. Như vậy tình cảm mới bền, mọi người mới sống hòa thuận. Câu tục ngữ đề cao lòng bao dung, vị tha của người Việt.
Dùng cho đúng. “Chín bỏ làm mười” là bỏ qua lỗi nhỏ, chuyện nhỏ. Với lỗi lớn, việc sai trái nghiêm trọng thì không thể “bỏ làm mười” cho xong, mà phải nhìn nhận và sửa chữa.
“Chín bỏ làm mười” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là tục ngữ. Câu nêu trọn một lời khuyên về cách cư xử: rộng lượng, bỏ qua cho nhau. Câu hay được dùng như một lời đề nghị, lời xin lỗi khéo (“thôi, chín bỏ làm mười”). Cách phân biệt với thành ngữ có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Chín bỏ làm mười”
- Bạn lỡ làm hỏng bút của em, thôi chín bỏ làm mười.
- Hai nhà có chút hiểu lầm, nhưng ông bảo chín bỏ làm mười, giữ tình hàng xóm là chính.
- Bài làm còn một lỗi nhỏ, cô vẫn khen vì em đã cố gắng nhiều.
- Mua mớ rau thiếu vài trăm đồng, bà bán hàng cười: “Chín bỏ làm mười, cháu cầm đi.”
- Anh em trong nhà nên chín bỏ làm mười, đừng so đo từng chút.
Câu 4 dùng theo nghĩa đen (tiền bạc, mua bán); các câu 1, 2, 5 dùng theo nghĩa bóng (bỏ qua lỗi nhỏ). Câu 3 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một cách cư xử “chín bỏ làm mười”.
Câu gần nghĩa, trái nghĩa với “Chín bỏ làm mười”
- Một điều nhịn, chín điều lành: nhường nhịn một chút thì tránh được nhiều điều không hay.
- Dĩ hòa vi quý: thành ngữ Hán Việt, lấy sự hòa thuận làm quý.
- Lạt mềm buộc chặt: mềm mỏng thì giữ được tình cảm bền chặt.
- Trái nghĩa: Bới lông tìm vết: cố tìm từng lỗi nhỏ của người khác để chê trách.
- Trái nghĩa: Được đằng chân, lân đằng đầu: được nhường một chút lại lấn tới, không biết điểm dừng.
Mẹo nhớ câu tục ngữ “Chín bỏ làm mười”
Mẹo 1 – Phép tính của lòng tốt: 9 vẫn tính là 10 → thiếu một chút cũng bỏ qua.
Mẹo 2 – Lỗi nhỏ thôi: chỉ “bỏ làm mười” với lỗi nhỏ, chuyện nhỏ; lỗi lớn thì phải sửa.
Mẹo 3 – Cặp trái nghĩa: “Chín bỏ làm mười” (bao dung) ↔ “Bới lông tìm vết” (chấp nhặt).
Bài tập: Bao dung hay chấp nhặt?
- Chín bỏ làm mười.
- Bới lông tìm vết.
- Một điều nhịn, chín điều lành.
- Dĩ hòa vi quý.
- Điền số còn thiếu: … bỏ làm mười.
Xem đáp án
- Bao dung: bỏ qua lỗi nhỏ.
- Chấp nhặt: cố tìm lỗi người khác.
- Bao dung: nhường nhịn.
- Bao dung: coi trọng hòa thuận.
- Chín: nhiều bạn nhầm với “Một điều nhịn, chín điều lành” và điền “một”. Câu đúng là “Chín bỏ làm mười”.
Câu hỏi thường gặp
Chín bỏ làm mười là thành ngữ hay tục ngữ?
Là tục ngữ: câu nói trọn một lời khuyên rộng lượng, bỏ qua lỗi nhỏ.
Vì sao “chín” lại “bỏ làm mười”?
Vì chín chỉ thiếu một chút là đủ mười. Câu dùng phép tính ấy để khuyên: thiếu sót nhỏ thì bỏ qua, coi như đủ, đừng chấp nhặt.
Chín bỏ làm mười trái nghĩa với câu nào?
Trái nghĩa với “Bới lông tìm vết”: cố tìm từng lỗi nhỏ của người khác.
Chín bỏ làm mười tiếng Anh là gì?
Câu tiếng Anh gần nghĩa là “Let bygones be bygones” (chuyện cũ cho qua) và “Live and let live” (sống và để người khác sống, tức là dễ dãi, bao dung với nhau).
