Cần tìm ca dao, tục ngữ về nhân quả, về luật nhân quả cho bài văn nghị luận “ở hiền gặp lành”, bài giáo dục đạo đức hay một lời khuyên sống tử tế? Người Việt tin rằng làm việc gì thì nhận kết quả nấy: làm điều tốt thì gặp điều tốt, làm điều ác thì sớm muộn phải trả giá. Kho tục ngữ có rất nhiều câu nói về điều này. Dưới đây là những câu quen thuộc nhất, mỗi câu kèm lời giải thích ngắn. Xem thêm các trang khác trong mục ca dao, tục ngữ theo chủ đề.
✅ Tục ngữ về nhân quả: “Gieo nhân nào, gặt quả nấy”, “Ở hiền gặp lành”, “Ác giả ác báo”, “Gieo gió gặt bão”.
✅ Thành ngữ: gậy ông đập lưng ông, quả báo nhãn tiền, ai làm nấy chịu.
💡 Mẹo nhớ: nhân là hạt giống (việc làm), quả là trái (kết quả) – gieo hạt nào thì ra quả ấy.
Tục ngữ về nhân quả
- Gieo nhân nào, gặt quả nấy: làm việc thế nào thì nhận kết quả thế ấy.
- Ở hiền gặp lành: sống tốt thì gặp điều tốt.
- Ác giả ác báo: làm điều xấu thì sớm muộn nhận hậu quả xấu.
- Gieo gió gặt bão: gây ra chuyện xấu nhỏ thì chuốc lấy hậu quả lớn hơn.
- Đời cha ăn mặn, đời con khát nước: cha mẹ làm điều sai thì con cháu phải gánh hậu quả.
- Trồng dưa được dưa, trồng đậu được đậu: làm gì được nấy.
- Cười người hôm trước, hôm sau người cười: chê cười người khác thì có ngày bị cười lại.
Thành ngữ về nhân quả
- Gậy ông đập lưng ông: hại người lại hóa ra hại chính mình.
- Quả báo nhãn tiền (Hán Việt): bị trả giá ngay trước mắt, không phải chờ lâu.
- Ai làm nấy chịu, bụng làm dạ chịu: tự mình làm thì tự mình chịu trách nhiệm.
- Hại nhân nhân hại (Hán Việt): hại người thì bị người hại lại.
- Thiện ác đáo đầu chung hữu báo (Hán Việt): việc thiện, việc ác cuối cùng đều có báo đáp.
Luật nhân quả trong tục ngữ
“Nhân” và “quả” là hai chữ Hán: nhân là nguyên nhân, như hạt giống; quả là kết quả, như trái cây. Quan niệm “luật nhân quả” gắn với đạo Phật, nhưng trong tục ngữ, ông bà ta diễn đạt bằng hình ảnh nhà nông rất dễ hiểu: gieo hạt nào thì gặt cây ấy, trồng dưa thì được dưa. Các truyện cổ tích như “Tấm Cám”, “Cây khế”, “Thạch Sanh” đều kết thúc theo lối người hiền được hưởng phúc, kẻ ác bị trừng trị, đúng tinh thần “Ở hiền gặp lành, ác giả ác báo”. Muốn có thêm câu về lòng tốt, xem trang ca dao tục ngữ về yêu thương con người; về đạo làm người, xem trang ca dao tục ngữ về đạo đức.
Đặt câu với tục ngữ về nhân quả
- Bạn ấy chăm học cả năm nên thi đỗ, đúng là gieo nhân nào gặt quả nấy.
- Hắn đặt bẫy hại người rồi chính mình sa bẫy, gậy ông đập lưng ông.
- Bà dặn cháu sống tử tế, vì ở hiền gặp lành.
- Tung tin đồn về bạn rồi bị cả lớp xa lánh, đúng là gieo gió gặt bão.
- Mình làm hỏng thì mình nhận, ai làm nấy chịu.
Mẹo 1 – Nhân và quả: NHÂN = hạt giống, QUẢ = trái cây → gieo gì gặt nấy.
Mẹo 2 – Gió và bão: gieo GIÓ (nhỏ) gặt BÃO (lớn) → hậu quả lớn hơn việc làm.
Mẹo 3 – Viết đúng: “gặt quả nấy” (dấu sắc), “ác giả ác báo” (giả: người).
Bài tập: Tục ngữ về nhân quả
- Điền tiếng còn thiếu: Gieo nhân nào, gặt … nấy.
- Điền tiếng còn thiếu: Gieo gió gặt …
- “Nhãn tiền” trong “quả báo nhãn tiền” nghĩa là gì?
- Câu nào nói hại người lại hại chính mình?
- “Ác giả ác báo” nghĩa là người ác giả vờ làm việc tốt, đúng không?
Xem đáp án
- quả.
- bão.
- Trước mắt (nhãn: mắt; tiền: trước).
- Gậy ông đập lưng ông.
- Không: “giả” ở đây là chữ Hán nghĩa là “người” (như “tác giả”). Ác giả ác báo = người làm ác sẽ bị báo ứng.
Câu hỏi thường gặp
Câu tục ngữ nói về luật nhân quả?
Quen thuộc nhất: “Gieo nhân nào, gặt quả nấy”, “Ở hiền gặp lành”, “Ác giả ác báo”.
Thành ngữ về nhân quả?
Hay gặp: gậy ông đập lưng ông, quả báo nhãn tiền, ai làm nấy chịu.
Ca dao về nhân quả?
Có thể dùng “Đời cha ăn mặn, đời con khát nước” và “Cười người hôm trước, hôm sau người cười”.
Ác giả ác báo nghĩa là gì?
Nghĩa là người làm điều ác thì sẽ nhận hậu quả xấu.
