“Gieo nhân nào, gặt quả nấy” là câu người ta hay nói khi một người nhận lại đúng kết quả của việc mình đã làm, dù tốt hay xấu. Câu có hai chữ Hán Việt “nhân” và “quả” mà nhiều bạn chưa rõ nghĩa. Bài này giải nghĩa từng chữ, nêu bài học, kèm cách đặt câu, câu gần nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục tục ngữ.
✅ “Gieo nhân nào, gặt quả nấy” là câu tục ngữ, nghĩa là làm việc thế nào thì nhận kết quả thế ấy; việc tốt đem lại điều tốt, việc xấu đem lại điều xấu.
Nghĩa đen: gieo hạt nào thì gặt quả ấy. “Nhân” là hạt, cũng là nguyên nhân; “quả” là trái, cũng là kết quả.
💡 Mẹo nhớ: nhân là hạt (nguyên nhân), quả là kết quả.
“Gieo nhân nào, gặt quả nấy” nghĩa là gì?
| Từ ngữ | Nghĩa đen | Nghĩa bóng |
|---|---|---|
| gieo nhân | gieo hạt giống xuống đất | làm một việc, tạo ra nguyên nhân |
| gặt quả | thu hoạch trái, hạt | nhận kết quả của việc đã làm |
| nào… nấy | hạt nào thì quả ấy | việc thế nào thì kết quả thế ấy |
Nghĩa đen. Người nông dân gieo hạt lúa thì gặt lúa, gieo hạt đậu thì thu đậu. Không ai gieo hạt đậu mà gặt được lúa.
Nghĩa bóng. Việc ta làm hôm nay (nhân) sẽ quyết định điều ta nhận được mai sau (quả). Chăm chỉ học thì có kiến thức, tử tế với người thì được người quý; lười biếng thì thất bại, làm hại người thì bị người tránh xa. Câu tục ngữ khuyên ta suy nghĩ trước khi làm, và làm điều tốt để nhận điều tốt.
Hai chữ “nhân”, “quả” gắn với quan niệm nhân quả trong đạo Phật, rất quen thuộc với người Việt. Khác với “Gieo gió gặt bão” chỉ nói việc xấu, câu này nói chung cả hai chiều tốt và xấu.
“Gieo nhân nào, gặt quả nấy” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là tục ngữ. Câu có hai vế đối nhau (gieo – gặt, nhân – quả), dùng cấu trúc “nào… nấy”, và nói trọn một nhận định về nhân – quả. Cách phân biệt với thành ngữ có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Gieo nhân nào, gặt quả nấy”
- Chăm học cả năm, cuối năm đạt giải: gieo nhân nào, gặt quả nấy.
- Lười tập luyện nên thua trận, đúng là gieo nhân nào, gặt quả nấy.
- Bà dặn: “Gieo nhân nào, gặt quả nấy, sống tốt thì sẽ được đền đáp.”
- Anh từng giúp nhiều người nghèo, nay anh gặp khó, ai cũng sẵn lòng giúp lại.
- Gieo nhân nào, gặt quả nấy, bỏ rác bừa bãi thì phố phường bẩn, chính mình chịu.
Câu dùng cho kết quả tốt (câu 1, 3) và kết quả xấu (câu 2, 5). Câu 4 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một chuyện “gieo nhân tốt, gặt quả tốt”.
Câu gần nghĩa, trái nghĩa với “Gieo nhân nào, gặt quả nấy”
- Gieo gió gặt bão: làm điều xấu thì nhận hậu quả lớn hơn.
- Ác giả ác báo: làm ác thì gặp quả báo ác.
- Ở hiền gặp lành: sống tốt thì gặp điều tốt.
- Không có lửa làm sao có khói: việc gì cũng có nguyên nhân.
Mẹo nhớ câu tục ngữ “Gieo nhân nào, gặt quả nấy”
Mẹo 1 – Nhân và quả: NHÂN là hạt (nguyên nhân), QUẢ là trái (kết quả). Có nhân mới có quả.
Mẹo 2 – Hai chiều: câu nói cả việc tốt lẫn việc xấu, khác “gieo gió gặt bão” chỉ nói việc xấu.
Mẹo 3 – Cấu trúc “nào… nấy”: nhân NÀO, quả NẤY, giống “cha nào con nấy”.
Bài tập: Kết quả tốt hay xấu?
Theo câu “Gieo nhân nào, gặt quả nấy”, mỗi việc sau dẫn đến kết quả tốt hay xấu?
- Ôn bài đều đặn mỗi ngày.
- Hay nói dối bạn bè.
- Trồng cây, chăm sóc vườn.
- Thức khuya chơi điện tử trước ngày thi.
- Điền chữ còn thiếu: Gieo … nào, gặt quả nấy.
Xem đáp án
- Tốt: học chắc, thi tốt.
- Xấu: mất lòng tin của bạn bè.
- Tốt: có quả, có bóng mát.
- Xấu: mệt mỏi, làm bài kém.
- nhân: nhiều bạn điền “hạt” vì cùng nghĩa, nhưng câu tục ngữ dùng chữ Hán Việt “nhân” để đối với “quả”.
Câu hỏi thường gặp
“Nhân” và “quả” trong câu tục ngữ là gì?
“Nhân” là hạt giống, nghĩa bóng là nguyên nhân, việc mình làm. “Quả” là trái, nghĩa bóng là kết quả mình nhận được.
Gieo nhân nào gặt quả nấy là thành ngữ hay tục ngữ?
Là tục ngữ: câu có hai vế đối, nói trọn một nhận định về nhân – quả.
Gieo nhân nào gặt quả nấy khác gieo gió gặt bão thế nào?
“Gieo nhân nào, gặt quả nấy” nói chung cả việc tốt lẫn việc xấu. “Gieo gió gặt bão” chỉ nói việc xấu, và nhấn mạnh hậu quả còn lớn hơn.
Gieo nhân nào gặt quả nấy tiếng Anh là gì?
Tiếng Anh có câu tương đương là “As you sow, so shall you reap” (gieo gì gặt nấy) hoặc “You reap what you sow”.
