Cần tìm ca dao, tục ngữ về Hà Nội cho bài văn giới thiệu Thủ đô, bài thuyết minh về Hồ Gươm hay bài học về tình yêu quê hương đất nước? Hà Nội – Thăng Long nghìn năm văn hiến có rất nhiều bài ca dao nhắc tên phố phường, hồ, chùa, làng nghề và nét thanh lịch của người Tràng An. Dưới đây là những bài quen thuộc nhất, mỗi bài kèm lời giải thích ngắn. Xem thêm các trang khác trong mục ca dao, tục ngữ theo chủ đề.
✅ Ca dao về Hà Nội: “Rủ nhau xem cảnh Kiếm Hồ / Xem cầu Thê Húc, xem chùa Ngọc Sơn”, “Gió đưa cành trúc la đà / Tiếng chuông Trấn Vũ, canh gà Thọ Xương”.
✅ Về người Hà Nội: “Chẳng thơm cũng thể hoa nhài / Dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An”.
💡 Mẹo nhớ: Kiếm Hồ là Hồ Gươm, Tràng An là cách gọi kinh đô – ca dao Hà Nội hay dùng tên cũ.
Ca dao về cảnh đẹp Hà Nội
- Rủ nhau xem cảnh Kiếm Hồ / Xem cầu Thê Húc, xem chùa Ngọc Sơn / Đài Nghiên, Tháp Bút chưa mòn / Hỏi ai gây dựng nên non nước này?: bài ca dao về Hồ Gươm học trong Ngữ văn 7 (chương trình cũ), câu hỏi cuối nhắc công lao của cha ông.
- Gió đưa cành trúc la đà / Tiếng chuông Trấn Vũ, canh gà Thọ Xương / Mịt mù khói tỏa ngàn sương / Nhịp chày Yên Thái, mặt gương Tây Hồ: cảnh Thăng Long lúc sáng sớm, với đền Trấn Vũ, làng giấy Yên Thái và Hồ Tây.
- Hà Nội ba mươi sáu phố phường: cách nói quen thuộc về khu phố cổ, mỗi phố một nghề (Hàng Đường, Hàng Bạc, Hàng Mã…).
- Thăng Long, Hà Nội đô thành…: mở đầu một bài ca dao ca ngợi kinh đô (các bản chép những dòng sau không giống nhau).
Ca dao, tục ngữ về người và sản vật Hà Nội
- Chẳng thơm cũng thể hoa nhài / Dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An: người Hà Nội nổi tiếng thanh lịch, như hoa nhài nổi tiếng thơm.
- Dưa La, cà Láng, nem Báng, tương Bần, nước mắm Vạn Vân, cá rô đầm Sét: câu kể đặc sản của nhiều làng quanh kinh thành xưa và vùng lân cận (làng La, làng Láng, đầm Sét…).
Hiểu bài “Rủ nhau xem cảnh Kiếm Hồ”
Bài ca dao chỉ có bốn dòng mà kể được bốn cảnh: hồ Kiếm (Hồ Gươm), cầu Thê Húc màu son, đền Ngọc Sơn (ca dao gọi là chùa), Đài Nghiên và Tháp Bút. “Rủ nhau” cho thấy đây là lời mời gọi vui vẻ, cùng đi ngắm cảnh. Câu hỏi cuối “Hỏi ai gây dựng nên non nước này?” không cần trả lời: ai cũng hiểu đó là công lao của cha ông, nên người đọc thêm tự hào và có ý thức giữ gìn. Tháp Bút, Đài Nghiên gợi truyền thống hiếu học của đất văn hiến.
Cụm “Hà Nội băm sáu phố phường” còn là tên tập tùy bút nổi tiếng của nhà văn Thạch Lam viết về quà ngon, nét đẹp Hà Nội. Khi dẫn trong bài văn, nhớ ghi tên tác giả. Muốn có thêm câu về quê hương đất nước, xem trang ca dao tục ngữ về đất nước và ca dao tục ngữ về quê hương; về cố đô Huế, xem trang ca dao tục ngữ về Huế.
Đặt câu với ca dao về Hà Nội
- Cuối tuần, cả lớp rủ nhau xem cảnh Kiếm Hồ, đi qua cầu Thê Húc đỏ son.
- Bài thuyết minh về Hồ Gươm của em mở đầu bằng câu “Rủ nhau xem cảnh Kiếm Hồ”.
- Bà ngoại người Hà Nội, nói năng nhỏ nhẹ, đúng là “chẳng thơm cũng thể hoa nhài”.
- Đi dạo phố cổ, em mới hiểu vì sao người ta nói Hà Nội ba mươi sáu phố phường.
- Sáng sớm bên Hồ Tây, sương mờ mặt nước như trong câu “mặt gương Tây Hồ”.
Mẹo 1 – Bốn cảnh Hồ Gươm: KIẾM HỒ – cầu THÊ HÚC – NGỌC SƠN – ĐÀI NGHIÊN, THÁP BÚT.
Mẹo 2 – Chuông và gà: chuông TRẤN VŨ, gà THỌ XƯƠNG, chày YÊN THÁI, gương TÂY HỒ.
Mẹo 3 – Viết đúng: “Thê Húc” (dấu sắc), “la đà” (l), “Tràng An” (tr).
Bài tập: Ca dao về Hà Nội
- Điền tiếng còn thiếu: Rủ nhau xem cảnh Kiếm …
- Điền tiếng còn thiếu: Tiếng chuông Trấn Vũ, canh gà Thọ …
- “Tràng An” trong câu “Dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An” chỉ nơi nào?
- Chọn chữ đúng: Xem cầu Thê (Húc / Hút), xem chùa Ngọc Sơn.
- “Hà Nội băm sáu phố phường” chỉ là ca dao, không phải tên sách, đúng không?
Xem đáp án
- Hồ.
- Xương.
- Kinh đô Thăng Long – Hà Nội.
- Húc (Thê Húc: ánh sáng ban mai).
- Không: cụm này là cách nói dân gian về phố phường Hà Nội, đồng thời là tên tập tùy bút của Thạch Lam.
Câu hỏi thường gặp
Ca dao về Hà Nội hay nhất?
Quen thuộc nhất: “Rủ nhau xem cảnh Kiếm Hồ…” và “Gió đưa cành trúc la đà…”.
Ca dao về người Hà Nội thanh lịch?
Là câu “Chẳng thơm cũng thể hoa nhài / Dẫu không thanh lịch cũng người Tràng An”.
Ca dao về Hồ Gươm?
Là bài “Rủ nhau xem cảnh Kiếm Hồ / Xem cầu Thê Húc, xem chùa Ngọc Sơn…” (Kiếm Hồ là Hồ Gươm).
Tục ngữ về Hà Nội?
Có câu kể đặc sản “Dưa La, cà Láng, nem Báng, tương Bần…” và cách nói “Hà Nội ba mươi sáu phố phường”.
