“Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng” là câu người ta hay nhắc trước một trận đấu, một cuộc thi, hay khi bàn chuyện làm ăn, cạnh tranh. Câu nghe như tục ngữ, nhưng gốc lại từ một cuốn sách binh pháp cổ của Trung Quốc. Bài này giải thích nghĩa, nguồn gốc, chỗ khác với nguyên văn, kèm cách đặt câu, câu gần nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục tục ngữ.
✅ “Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng” nghĩa là muốn thành công phải hiểu rõ đối thủ và hiểu rõ chính mình.
Xếp loại: đây là một câu nói quen thuộc, hay được gọi là tục ngữ, có gốc từ sách binh pháp của Tôn Tử. Nghĩa đen: hiểu rõ đối phương và hiểu rõ mình thì đánh trăm trận thắng cả trăm.
💡 Mẹo nhớ: gốc từ binh pháp Tôn Tử: hiểu người + hiểu mình → thắng.
“Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng” nghĩa là gì?
| Vế | Nghĩa |
|---|---|
| Biết người | hiểu rõ đối phương: mạnh ở đâu, yếu ở đâu, định làm gì |
| Biết ta | hiểu rõ chính mình: sức mình đến đâu, điểm mạnh, điểm yếu |
| Trăm trận trăm thắng | đánh trận nào thắng trận ấy (nói quá để nhấn mạnh) |
Nghĩa của câu. Trong chiến tranh, người chỉ huy hiểu rõ quân giặc và hiểu rõ quân mình thì biết lúc nào nên đánh, lúc nào nên lui, đánh vào đâu, nên ít khi thua. Mở rộng ra mọi việc trong đời sống: thi cử, thi đấu, làm ăn, đàm phán… muốn thành công phải tìm hiểu kĩ đối thủ, hoàn cảnh, và nhìn đúng khả năng của chính mình.
Nguồn gốc. Câu bắt nguồn từ sách Binh pháp Tôn Tử, chương Mưu công, với ý: biết người biết ta thì trăm trận không nguy; không biết người mà biết ta thì một thắng một thua; không biết người cũng không biết ta thì trận nào cũng nguy. Câu chữ Hán thường được trích là “Tri bỉ tri kỉ, bách chiến bất đãi”. Lưu ý: nguyên văn nói “không nguy” (bất đãi), còn câu tiếng Việt nói gọn thành “trăm trận trăm thắng”.
“Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng” là thành ngữ hay tục ngữ?
Câu hay được gọi là tục ngữ, vì có hai vế, nói trọn một kinh nghiệm. Nhưng câu có nguồn gốc rõ ràng từ sách binh pháp của Tôn Tử, không phải tục ngữ dân gian do người Việt truyền miệng. Vì vậy gọi chính xác là một câu nói quen thuộc, một câu nói có gốc Hán. Câu cũng không phải thành ngữ, vì nó là một câu trọn ý. Cách nhận biết tục ngữ nói chung có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng”
- Trước trận đấu, đội xem băng hình đối thủ rất kĩ: biết người biết ta, trăm trận trăm thắng.
- Trước khi thi, em làm thử đề các năm trước để biết dạng bài, biết mình yếu phần nào.
- Mở quán mới, chị đi khảo sát các quán quanh đó, đúng tinh thần biết người biết ta.
- Thầy dặn đội tuyển: “Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng, đừng chủ quan.”
- Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng, nên đội không vội tấn công mà chờ thời cơ.
Câu dùng khi nói về việc chuẩn bị, tìm hiểu kĩ trước một cuộc thi, trận đấu, việc làm ăn (câu 1, 3, 4, 5). Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một cách “biết người biết ta” trong học tập.
Câu gần nghĩa, trái nghĩa với “Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng”
- Tri bỉ tri kỉ, bách chiến bất đãi: câu chữ Hán gốc, biết người biết ta thì trăm trận không nguy.
- Liệu cơm gắp mắm: biết mình có bao nhiêu thì làm bấy nhiêu, tức là “biết ta”.
- Trái ý: Ếch ngồi đáy giếng: hiểu biết hạn hẹp mà tưởng mình giỏi, không biết người cũng không biết ta.
- Trái ý: Châu chấu đá xe: kẻ yếu không biết sức mình, liều chống lại kẻ mạnh hơn nhiều.
Mẹo nhớ câu “Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng”
Mẹo 1 – Hai cái “biết”: BIẾT NGƯỜI (đối thủ) + BIẾT TA (chính mình) = THẮNG.
Mẹo 2 – Hai cái “trăm”: TRĂM trận TRĂM thắng, nói quá để nhấn mạnh.
Mẹo 3 – Nguồn gốc: binh pháp Tôn Tử, nên là câu nói quen thuộc gốc Hán, không phải tục ngữ dân gian.
Bài tập: Điền từ còn thiếu, hiểu đúng câu nói
- Biết người biết ta, trăm trận trăm …
- Biết … biết ta, trăm trận trăm thắng.
- Câu này có gốc từ sách của ai?
- “Biết ta” nghĩa là gì?
- Đúng hay sai: Nguyên văn chữ Hán nói “trăm trận trăm thắng”.
Xem đáp án
- thắng.
- người: hiểu rõ đối phương.
- Tôn Tử (sách Binh pháp Tôn Tử).
- Hiểu rõ chính mình: sức mình, điểm mạnh, điểm yếu.
- Sai: nguyên văn nói “bách chiến bất đãi”, tức là trăm trận không nguy. Câu tiếng Việt nói gọn thành “trăm trận trăm thắng”.
Câu hỏi thường gặp
Biết người biết ta trăm trận trăm thắng là câu nói của ai?
Câu có gốc từ sách Binh pháp Tôn Tử (Trung Quốc cổ đại), chương Mưu công. Người Việt nói gọn ý ấy thành “Biết người biết ta, trăm trận trăm thắng”.
Biết người biết ta trăm trận trăm thắng là thành ngữ hay tục ngữ?
Không phải thành ngữ. Câu hay được gọi là tục ngữ, nhưng chính xác là một câu nói quen thuộc có gốc từ binh pháp Tôn Tử.
Câu này khuyên ta điều gì?
Câu khuyên ta trước khi làm việc gì quan trọng phải tìm hiểu kĩ đối thủ, hoàn cảnh, và nhìn đúng khả năng của mình, thì mới dễ thành công.
Biết người biết ta trăm trận trăm thắng tiếng Anh là gì?
Câu này thường được dịch là “Know your enemy and know yourself, and you can fight a hundred battles without disaster” (biết địch biết mình thì trăm trận không nguy), theo các bản dịch Binh pháp Tôn Tử sang tiếng Anh.
