“Trúc xinh trúc mọc đầu đình” là câu ca dao quen thuộc, cũng là lời một làn điệu dân ca quan họ Bắc Ninh rất nổi tiếng. Câu ca ngợi vẻ đẹp của người con gái qua hình ảnh cây trúc, nhưng nhiều bạn chưa hiểu “đầu đình” là ở đâu và vì sao “đứng một mình cũng xinh”. Bài này chép bài ca dao, giải thích từng dòng, ý nghĩa, kèm câu cùng chủ đề và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục ca dao.
✅ “Trúc xinh trúc mọc đầu đình” là ca dao (thể lục bát), ca ngợi vẻ đẹp duyên dáng, tự nhiên của người con gái (lời bài quan họ nổi tiếng).
Nghĩa đen: cây trúc đẹp mọc đầu đình; cô gái đẹp đứng một mình vẫn đẹp. Bài: “Trúc xinh trúc mọc đầu đình, / Em xinh em đứng một mình cũng xinh.”
💡 Mẹo nhớ: ví em xinh như cây trúc xinh.
Bài ca dao “Trúc xinh trúc mọc đầu đình” đầy đủ
Trúc xinh trúc mọc đầu đình,
Em xinh em đứng một mình cũng xinh.
Bài là một cặp lục bát: chữ “đình” cuối dòng sáu vần với chữ “mình” ở dòng tám. Trong làn điệu quan họ “Trúc xinh”, lời ca còn được hát tiếp, nhắc lại hình ảnh trúc và em với nhiều luyến láy; bài này chỉ chép cặp lục bát gốc quen thuộc.
Giải thích câu ca dao “Trúc xinh trúc mọc đầu đình”
| Dòng | Giải thích |
|---|---|
| Trúc xinh trúc mọc đầu đình | Cây trúc dáng thanh, xanh mướt, mọc ở đầu đình làng, nơi ai đi qua cũng nhìn thấy. |
| Em xinh | Người con gái xinh đẹp, được so sánh với cây trúc. |
| em đứng một mình cũng xinh | Không cần trang điểm nhiều, không cần ai bên cạnh làm nổi bật, cô gái đứng một mình vẫn đẹp. |
Hình ảnh cây trúc. Trúc là loài cây thân thẳng, lá thanh mảnh, tượng trưng cho vẻ đẹp thanh tao, ngay thẳng. Đình là nơi sinh hoạt chung của cả làng, “đầu đình” là chỗ dễ thấy nhất. Trúc mọc đầu đình đã đẹp, em xinh như trúc thì đứng ở đâu cũng xinh.
Ý nghĩa câu ca dao “Trúc xinh trúc mọc đầu đình”
Nội dung. Câu ca dao là lời khen ngợi vẻ đẹp tự nhiên, duyên dáng của người con gái, cũng có thể là lời tỏ tình kín đáo của chàng trai. Vẻ đẹp ấy không cần tô điểm, không cần so bì với ai, đứng một mình vẫn nổi bật.
Nghệ thuật. Bài dùng so sánh ngầm và điệp từ “xinh” (lặp ba lần), cấu trúc hai vế song song “trúc xinh… / em xinh…”, tạo nhịp điệu nhẹ nhàng, dễ hát. Vì thế câu ca dao trở thành lời một làn điệu quan họ được nhiều người yêu thích.
Đặt câu với “Trúc xinh trúc mọc đầu đình”
- Cô giáo dạy cả lớp hát trúc xinh trúc mọc đầu đình.
- Hội Lim năm nào cũng vang lên những làn điệu quan họ ngọt ngào, liền anh liền chị hát đối đáp với nhau.
- Ông khen cháu gái bằng câu “Trúc xinh trúc mọc đầu đình, em xinh em đứng một mình cũng xinh”.
- Câu trúc xinh trúc mọc đầu đình ví người con gái với cây trúc.
Câu ca dao thường được trích khi nói về quan họ hoặc khen vẻ đẹp người con gái (câu 1, 3, 4). Câu 2 không trích nguyên văn nhưng kể đúng không khí của bài hát.
Ca dao cùng chủ đề vẻ đẹp, tình yêu
- Yêu nhau cởi áo cho nhau: lời quan họ về tình yêu mộc mạc.
- Trong đầm gì đẹp bằng sen: ca ngợi vẻ đẹp và phẩm chất trong sạch.
- Thân em như tấm lụa đào: người con gái ví mình như tấm lụa đẹp.
Mẹo nhớ bài ca dao “Trúc xinh trúc mọc đầu đình”
Mẹo 1 – Trúc và em: Ví EM XINH như cây TRÚC XINH.
Mẹo 2 – Ba chữ “xinh”: trúc XINH, em XINH, một mình cũng XINH.
Mẹo 3 – Vần: ĐÌNH (dòng sáu) vần với MÌNH (dòng tám).
Bài tập: Điền từ, giải nghĩa
- Trúc xinh trúc mọc đầu …
- Em xinh em đứng một mình cũng …
- “Đầu đình” là ở đâu?
- Câu ca dao này là lời của làn điệu dân ca nào?
- Chọn chữ đúng: Trúc (xinh / sinh) trúc mọc đầu đình.
Xem đáp án
- đình.
- xinh.
- Phía đầu ngôi đình làng, nơi ai đi qua cũng thấy.
- Dân ca quan họ Bắc Ninh (bài “Trúc xinh”).
- xinh: đẹp, viết X. “Sinh” (S) là sinh ra, đọc giống ở nhiều vùng nên dễ viết nhầm.
Câu hỏi thường gặp
Trúc xinh trúc mọc đầu đình nghĩa là gì?
Nghĩa là khen người con gái đẹp tự nhiên, duyên dáng, như cây trúc mọc đầu đình, đứng một mình vẫn xinh.
Câu tiếp theo của trúc xinh trúc mọc đầu đình là gì?
Câu tiếp theo là “Em xinh em đứng một mình cũng xinh”.
Trúc xinh là bài dân ca vùng nào?
Là dân ca quan họ Bắc Ninh, lời lấy từ câu ca dao này.
Bài ca dao dùng biện pháp nghệ thuật gì?
Dùng so sánh ngầm (em như trúc) và điệp từ “xinh”.
