“Phú quý sinh lễ nghĩa” là câu hay được nói khi thấy ai đó vừa khá giả lên đã bày vẽ đủ thứ nghi lễ, hình thức: tiệc tùng linh đình, cỗ bàn rườm rà. Câu gồm chữ Hán Việt, trong đó chữ “nghĩa” lặp lại ở cả tên câu và câu hỏi khiến nhiều bạn đọc líu lưỡi. Bài này giải nghĩa từng chữ, cách hiểu, kèm cách đặt câu, câu tương đương và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục thành ngữ Hán Việt.
✅ “Phú quý sinh lễ nghĩa” là thành ngữ Hán Việt, nghĩa là giàu sang rồi thì sinh ra nhiều lễ nghi, hình thức.
Giải nghĩa: phú quý (giàu sang) + sinh (sinh ra) + lễ nghĩa (lễ nghi).
💡 Mẹo nhớ: giàu sang → bày nhiều lễ nghi.
Giải nghĩa từng chữ “Phú quý sinh lễ nghĩa”
| Chữ | Nghĩa | Gặp trong từ |
|---|---|---|
| phú | giàu | phú ông, phú hộ |
| quý | sang, cao quý | quý tộc, cao quý |
| sinh | sinh ra, nảy ra | phát sinh, sinh sôi |
| lễ nghĩa | lễ nghi, phép tắc, nghi thức | lễ nghi, lễ phép |
Nghĩa đen. Ghép lại: “giàu sang thì sinh ra lễ nghĩa”. Khi đã có của ăn của để, người ta bắt đầu chú ý nhiều hơn đến nghi lễ, tiệc tùng, cách đón tiếp, ăn mặc, những thứ lúc còn nghèo chưa có điều kiện lo đến.
Phú quý sinh lễ nghĩa nghĩa là gì?
Nghĩa của thành ngữ. Trong cách dùng phổ biến hiện nay, câu mang ý chê nhẹ: có tiền rồi thì sinh ra bày vẽ, chuộng hình thức, làm nhiều lễ lạt rườm rà, tốn kém. Câu hay được nói khi thấy đám cưới, đám giỗ, lễ mừng nhà mới tổ chức quá linh đình.
Hiểu cho đúng. Câu cũng có thể hiểu theo hướng bình thường hơn: khi đã đủ ăn đủ mặc, người ta mới có điều kiện chăm lo lễ nghĩa, giữ gìn nếp nhà. Lễ nghĩa tự nó là điều tốt; cái đáng chê là chạy theo hình thức, phô trương quá mức. Vì vậy cần xem cả câu nói để biết người nói đang chê hay chỉ nhận xét.
“Phú quý sinh lễ nghĩa” là thành ngữ hay tục ngữ?
Câu thường được gọi là thành ngữ Hán Việt; vì câu nêu một nhận xét trọn ý về đời sống, cũng có người gọi là tục ngữ. Khi làm bài, theo cách gọi trong sách lớp mình. Cách phân biệt có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Phú quý sinh lễ nghĩa”
- Có của rồi lại bày vẽ đủ thứ lễ, đúng là phú quý sinh lễ nghĩa.
- Từ ngày làm ăn khấm khá, nhà ông mừng thọ, mừng nhà, mừng xe, tháng nào cũng mở tiệc.
- Bà cười bảo: “Phú quý sinh lễ nghĩa, ngày xưa nghèo có ai làm sinh nhật đâu.”
- Đám cưới nên vừa phải, đừng phú quý sinh lễ nghĩa mà tốn kém.
- Thành ngữ “Phú quý sinh lễ nghĩa” chê sự bày vẽ khi đã giàu sang.
Thành ngữ dùng khi nói chuyện giàu lên thì bày vẽ lễ nghi, hình thức (câu 1, 3, 4, 5). Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một chuyện “phú quý sinh lễ nghĩa”.
Câu gần nghĩa, tương đương với “Phú quý sinh lễ nghĩa”
- Ăn no rửng mỡ (gần nghĩa, nặng hơn): no đủ quá thì sinh chuyện.
- Tốt gỗ hơn tốt nước sơn (cùng chủ đề): nội dung quý hơn hình thức.
- Ăn chắc mặc bền (ý ngược): tiêu dùng thiết thực, không chạy theo hình thức.
Mẹo nhớ thành ngữ “Phú quý sinh lễ nghĩa”
Mẹo 1 – Giàu rồi bày vẽ: GIÀU SANG → bày nhiều LỄ NGHI.
Mẹo 2 – Phú là giàu, quý là sang: phú như “phú ông”, quý như “quý tộc”.
Mẹo 3 – Chê bày vẽ, không chê lễ: lễ nghĩa là tốt; chạy theo hình thức mới đáng chê.
Bài tập: Giải nghĩa chữ Hán Việt
- Phú quý sinh lễ …
- “Phú quý” nghĩa là gì?
- “Sinh” trong thành ngữ nghĩa là gì?
- Ăn no rửng …
- Một gia đình khá giả vẫn tổ chức đám cưới giản dị, ấm cúng, chỉ mời họ hàng thân thiết. Có phải “phú quý sinh lễ nghĩa” theo nghĩa chê không?
Xem đáp án
- nghĩa.
- Giàu sang.
- Sinh ra, nảy ra.
- mỡ.
- Không: gia đình giàu nhưng không bày vẽ, phô trương. Có “phú quý” mà không có sự rườm rà đáng chê.
Câu hỏi thường gặp
Phú quý sinh lễ nghĩa nghĩa là gì?
Nghĩa là giàu sang rồi thì sinh ra nhiều lễ nghi, hình thức; thường dùng với ý chê bày vẽ.
Phú quý sinh lễ nghĩa là thành ngữ hay tục ngữ?
Thường gọi là thành ngữ Hán Việt; có người gọi là tục ngữ vì câu nêu một nhận xét trọn ý.
Phú quý sinh lễ nghĩa là khen hay chê?
Thường là chê nhẹ sự bày vẽ, chuộng hình thức; đôi khi chỉ là lời nhận xét bình thường.
Phú quý sinh lễ nghĩa tiếng Anh là gì?
Không có thành ngữ khớp hẳn. Có thể dịch ý: “wealth breeds formality” (giàu sang sinh ra lễ nghi, hình thức).
