“Lời chào cao hơn mâm cỗ” là câu tục ngữ về phép lịch sự mà trẻ con được dạy từ khi mới biết nói: gặp người lớn phải chào. Câu so sánh một lời chào với cả mâm cỗ, nghe tưởng phóng đại, nhưng chứa một quan niệm rất đẹp về cách đối xử giữa người với người. Bài này giải nghĩa, nêu bài học, kèm cách đặt câu, câu gần nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục tục ngữ.
✅ “Lời chào cao hơn mâm cỗ” là câu tục ngữ, nghĩa là thái độ lịch sự, niềm nở quan trọng hơn của cải đem mời.
Nghĩa đen: một lời chào còn quý hơn cả mâm cỗ. “Mâm cỗ” là mâm thức ăn thịnh soạn dọn ra trong ngày lễ, Tết, đám cưới.
💡 Mẹo nhớ: mâm cỗ là của, lời chào là tình → tình quý hơn của.
Giải thích câu tục ngữ “Lời chào cao hơn mâm cỗ”
| Hình ảnh | Nghĩa đen | Nghĩa bóng |
|---|---|---|
| lời chào | câu chào hỏi khi gặp nhau | thái độ lễ phép, niềm nở, tôn trọng người khác |
| mâm cỗ | mâm thức ăn thịnh soạn | của cải, vật chất đem ra mời |
| cao hơn | quý hơn, giá trị hơn | tình cảm, thái độ quan trọng hơn vật chất |
Nghĩa đen. Ngày trước, mâm cỗ là thứ rất quý, chỉ có trong dịp lễ lớn. Vậy mà ông cha ta lại đặt lời chào “cao hơn” mâm cỗ. Đến nhà ai mà được chủ nhà niềm nở chào đón, dù chỉ mời chén nước, ta vẫn thấy vui hơn là được mời mâm cao cỗ đầy mà chủ nhà lạnh nhạt.
Nghĩa bóng. Câu đề cao thái độ lịch sự, tôn trọng trong giao tiếp. Một lời chào không tốn tiền nhưng cho thấy ta quý người đối diện, và giúp mở đầu mọi mối quan hệ tốt đẹp. Ngược lại, có của cải mà thiếu lễ độ thì vẫn làm người khác buồn lòng. Câu khuyên ta biết chào hỏi, cư xử niềm nở với mọi người.
“Lời chào cao hơn mâm cỗ” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là tục ngữ. Câu có chủ ngữ (lời chào) và vị ngữ (cao hơn mâm cỗ), nói trọn một nhận định về giao tiếp, dùng lối so sánh hơn kém (cao hơn) để nhấn mạnh. Cách phân biệt với thành ngữ có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Lời chào cao hơn mâm cỗ”
- Gặp người lớn, em luôn chào hỏi, vì lời chào cao hơn mâm cỗ.
- Cửa hàng nhỏ mà khách đông, vì cô chủ luôn tươi cười chào khách: lời chào cao hơn mâm cỗ.
- Bà dặn cháu: “Lời chào cao hơn mâm cỗ, đi đâu cũng phải chào.”
- Sáng nào bác bảo vệ cũng được các bạn nhỏ chào, nên bác rất quý học sinh trường em.
- Lời chào cao hơn mâm cỗ, một câu “cháu chào bác” khiến hàng xóm khen mãi.
Câu dùng khi dạy trẻ phép lịch sự (câu 3), khi nói về cách giao tiếp, phục vụ khách (câu 2), hoặc khen người lễ phép (câu 1, 5). Câu 4 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một chuyện “lời chào cao hơn mâm cỗ”.
Câu gần nghĩa, trái nghĩa với “Lời chào cao hơn mâm cỗ”
- Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau: lời nói tử tế không tốn tiền mà làm người khác vui.
- Học ăn, học nói, học gói, học mở: phải học cách cư xử từ việc nhỏ.
- Của cho không bằng cách cho: cách cho, thái độ khi cho quý hơn món quà.
Mẹo nhớ câu tục ngữ “Lời chào cao hơn mâm cỗ”
Mẹo 1 – Tình hơn của: MÂM CỖ là của, LỜI CHÀO là tình. Tình quý hơn của.
Mẹo 2 – Không tốn tiền: lời chào miễn phí mà giá trị “cao hơn” cả mâm cỗ đắt tiền.
Mẹo 3 – Viết đúng: “cỗ” dấu ngã (mâm cỗ, ăn cỗ), không viết “cổ”.
Bài tập: Điền từ còn thiếu, chọn chữ đúng
- Lời chào cao hơn mâm …
- Lời nói chẳng mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa … nhau.
- Của cho không bằng cách …
- Chọn chữ đúng: Hôm nay nhà em làm (cỗ / cổ) mừng thọ ông.
- Lời … cao hơn mâm cỗ.
Xem đáp án
- cỗ: dấu ngã.
- lòng.
- cho: thái độ khi cho quý hơn món quà.
- cỗ: làm cỗ là nấu mâm cỗ. “Cổ” là cái cổ, đồ cổ.
- chào: nhiều bạn điền “nói”, nhưng câu tục ngữ là “lời chào”.
Câu hỏi thường gặp
Lời chào cao hơn mâm cỗ là thành ngữ hay tục ngữ?
Là tục ngữ: câu nói trọn một nhận định về phép lịch sự, giao tiếp.
Vì sao lời chào cao hơn mâm cỗ?
Vì lời chào thể hiện sự tôn trọng, niềm nở với người khác, là tình cảm; còn mâm cỗ chỉ là vật chất. Với người Việt, tình cảm và thái độ quý hơn của cải.
Mâm cỗ là gì?
Mâm cỗ là mâm thức ăn thịnh soạn, nhiều món, dọn ra trong dịp lễ, Tết, cưới hỏi, giỗ chạp.
Lời chào cao hơn mâm cỗ tiếng Anh là gì?
Câu tiếng Anh gần nghĩa là “Courtesy costs nothing” (lịch sự chẳng tốn gì) và “Politeness goes a long way” (sự lịch sự mang lại nhiều điều tốt).
