“Danh chính ngôn thuận” là câu hay nghe khi ai đó được giao chức vụ, được trao quyền một cách đàng hoàng, rồi mới đứng ra nói, ra làm: “Giờ em là lớp trưởng rồi, danh chính ngôn thuận nhắc các bạn.” Câu gồm bốn chữ Hán Việt, gốc từ một lời dạy cổ. Bài này giải nghĩa từng chữ, nguồn gốc, kèm cách đặt câu, câu tương đương và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục thành ngữ Hán Việt.
✅ “Danh chính ngôn thuận” là thành ngữ Hán Việt, nghĩa là có danh nghĩa chính đáng thì lời nói mới thuận, việc làm mới được ủng hộ.
Giải nghĩa: danh (danh nghĩa) + chính (đúng) + ngôn (lời nói) + thuận (xuôi).
💡 Mẹo nhớ: danh đúng thì lời mới xuôi.
Giải nghĩa từng chữ “Danh chính ngôn thuận”
| Chữ | Nghĩa | Gặp trong từ |
|---|---|---|
| danh | tên gọi, danh nghĩa, chức phận | danh nghĩa, danh hiệu |
| chính | đúng, ngay thẳng | chính đáng, chính xác |
| ngôn | lời nói | ngôn ngữ, phát ngôn |
| thuận | xuôi, thuận lợi | thuận lợi, hòa thuận |
Nghĩa đen. “Danh chính” là danh nghĩa, chức phận đúng đắn; “ngôn thuận” là lời nói xuôi, có trọng lượng. Ghép lại: danh nghĩa đúng thì lời nói mới thuận. Chữ “danh” ở đây là danh nghĩa, chức phận, không chỉ là “tên” hay “danh tiếng”.
Danh chính ngôn thuận nghĩa là gì?
Nghĩa của thành ngữ. Khi một người có danh nghĩa, chức vụ, quyền hạn chính đáng (được bầu, được giao, được công nhận), thì lời nói, việc làm của họ mới hợp lẽ và được mọi người nghe theo. Ngược lại, không có danh nghĩa mà đứng ra ra lệnh, sai bảo thì người khác khó chấp nhận.
Nguồn gốc. Ý câu có từ sách Luận ngữ, lời Khổng Tử: danh không chính thì lời không thuận, lời không thuận thì việc không thành. Người Việt rút gọn thành “danh chính ngôn thuận”, dùng phổ biến khi nói về chuyện được trao quyền, được công nhận chính thức.
Cách dùng. Câu hay dùng khi một việc trở nên chính thức: được bổ nhiệm, cưới hỏi đàng hoàng, làm giấy kết hôn, có giấy tờ hợp lệ. Ví dụ: “Cưới hỏi xong, hai người danh chính ngôn thuận là vợ chồng.”
Đặt câu với “Danh chính ngôn thuận”
- Được bầu làm lớp trưởng rồi thì danh chính ngôn thuận nhắc nhở các bạn.
- Sau khi được giám đốc giao quyết định, chị mới đứng ra phân công công việc cho cả phòng.
- Cưới hỏi xong, hai người danh chính ngôn thuận là vợ chồng.
- Có giấy phép rồi, cửa hàng danh chính ngôn thuận mở bán.
- Thành ngữ “Danh chính ngôn thuận” nói có danh nghĩa đúng thì lời nói mới thuận.
Thành ngữ dùng khi nói về việc có danh nghĩa, quyền hạn chính đáng (câu 1, 3, 4, 5). Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một chuyện “danh chính ngôn thuận”.
Câu gần nghĩa, tương đương với “Danh chính ngôn thuận”
- Nói có sách, mách có chứng (cùng chủ đề): nói điều gì cũng có căn cứ rõ ràng.
- Cáo mượn oai hùm (trái nghĩa): không có quyền mà mượn thế người khác để dọa nạt.
- Ba mặt một lời (cùng chủ đề): nói rõ ràng trước mặt các bên.
Mẹo nhớ thành ngữ “Danh chính ngôn thuận”
Mẹo 1 – Danh đúng lời xuôi: DANH đúng thì LỜI mới XUÔI.
Mẹo 2 – Ngôn là lời: “ngôn” như “ngôn ngữ”, “phát ngôn”.
Mẹo 3 – Chính và thuận: ghép lại như “chính đáng”, “thuận lợi”.
Bài tập: Giải nghĩa chữ Hán Việt
- Danh chính ngôn …
- “Ngôn” trong thành ngữ nghĩa là gì?
- “Danh” trong thành ngữ nghĩa là gì?
- Cáo mượn oai …
- Một bạn không phải cán bộ lớp nhưng tự ý ghi tên các bạn nói chuyện để báo cô. Có phải “danh chính ngôn thuận” không?
Xem đáp án
- thuận.
- Lời nói.
- Danh nghĩa, chức phận.
- hùm.
- Không: bạn ấy chưa được giao việc đó, nên chưa có “danh” chính đáng để làm. Ý định có thể tốt nhưng chưa “danh chính”.
Câu hỏi thường gặp
Danh chính ngôn thuận là gì?
Là thành ngữ Hán Việt nghĩa là có danh nghĩa chính đáng thì lời nói, việc làm mới thuận.
Danh chính ngôn thuận bắt nguồn từ đâu?
Từ sách Luận ngữ, lời Khổng Tử: danh không chính thì lời không thuận, lời không thuận thì việc không thành.
Danh chính ngôn thuận dùng khi nào?
Dùng khi một việc đã chính thức, có danh nghĩa rõ ràng: được giao chức, cưới hỏi xong, có giấy phép.
Danh chính ngôn thuận tiếng Anh là gì?
Không có thành ngữ khớp hẳn. Có thể dịch là “legitimately” (một cách chính đáng) hoặc “with proper authority”.
