“Cơm sôi bớt lửa” là vế đầu của câu tục ngữ “Cơm sôi bớt lửa, chồng giận bớt lời”, một lời khuyên về cách giữ hòa khí trong gia đình. Câu mượn chuyện nấu cơm bếp củi ngày xưa, nên nhiều bạn trẻ thắc mắc vì sao cơm sôi lại phải bớt lửa. Bài này chép câu đầy đủ, giải nghĩa, nêu bài học, kèm cách đặt câu, câu gần nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục tục ngữ.
✅ “Cơm sôi bớt lửa, chồng giận bớt lời” là câu tục ngữ, nghĩa là khi người khác đang nóng giận thì mình nên nhường nhịn, bớt lời.
Nghĩa đen: nồi cơm sôi thì phải bớt lửa để cơm không khê, không cháy.
💡 Mẹo nhớ: sôi thì bớt lửa, giận thì bớt lời.
Cơm sôi bớt lửa nghĩa là gì?
| Vế | Nghĩa đen | Nghĩa bóng |
|---|---|---|
| Cơm sôi bớt lửa | nồi cơm sôi thì rút bớt củi, hạ lửa | chuyện đang “nóng” thì phải làm dịu đi |
| Chồng giận bớt lời | chồng đang giận thì vợ nói ít đi | người kia đang nóng giận thì mình nhường nhịn, đừng cãi thêm |
Nghĩa đen. Ngày xưa nấu cơm bằng bếp củi, rơm. Khi nồi cơm đã sôi, người nấu phải rút bớt củi, để lửa nhỏ cho cơm chín đều; nếu cứ để lửa to, cơm sẽ trào, khê, cháy.
Nghĩa bóng. Trong gia đình, khi một người đang nóng giận, nếu người kia cũng cãi lại thì như đổ thêm củi vào bếp: chuyện càng to. Câu tục ngữ khuyên người còn lại nên bớt lời, nhường nhịn, chờ cơn giận qua rồi mới nói chuyện. Ngày nay, câu được hiểu rộng cho cả hai vợ chồng và mọi người trong nhà: ai đang giận thì người kia nên dịu lại.
“Cơm sôi bớt lửa” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là tục ngữ. Câu đầy đủ có hai vế song song (cơm sôi – chồng giận, bớt lửa – bớt lời), lặp chữ “bớt” ở hai vế, nói trọn một lời khuyên ứng xử. Vế đầu là hình ảnh, vế sau là ý muốn nói. Cách phân biệt với thành ngữ có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Cơm sôi bớt lửa”
- Thấy bố đang bực, mẹ không cãi: cơm sôi bớt lửa.
- Bà dặn mẹ: “Cơm sôi bớt lửa, chồng giận bớt lời, gia đình mới êm ấm.”
- Bạn đang giận, em im lặng chờ bạn bình tĩnh rồi mới giải thích.
- Cơm sôi bớt lửa, hai anh em đừng cãi nhau to nữa.
- Câu tục ngữ “Cơm sôi bớt lửa, chồng giận bớt lời” khuyên vợ chồng biết nhường nhau.
Câu dùng khi khuyên nhường nhịn lúc người khác đang giận (câu 1, 2, 4, 5). Câu 3 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một cách “bớt lửa”.
Câu gần nghĩa, trái nghĩa với “Cơm sôi bớt lửa”
- Một điều nhịn, chín điều lành: nhường nhịn thì tránh được xung đột.
- Thuận vợ thuận chồng, tát biển Đông cũng cạn: vợ chồng đồng lòng thì việc khó mấy cũng xong.
- Im lặng là vàng: câu nói quen thuộc, có lúc không nói là khôn ngoan.
- Trái nghĩa: Đổ thêm dầu vào lửa: làm cho chuyện đang căng thẳng càng thêm căng.
Mẹo nhớ câu tục ngữ “Cơm sôi bớt lửa”
Mẹo 1 – Hai chữ BỚT: cơm SÔI thì bớt LỬA, người GIẬN thì bớt LỜI.
Mẹo 2 – Nhớ bếp củi: lửa to thì cơm khê; lời nhiều thì chuyện to.
Mẹo 3 – Cặp trái nghĩa: “Cơm sôi bớt lửa” ↔ “Đổ thêm dầu vào lửa”.
Bài tập: Điền từ còn thiếu vào câu tục ngữ, thành ngữ
- Cơm sôi bớt lửa, chồng giận bớt …
- Cơm sôi bớt …
- Đổ thêm dầu vào …
- Một điều nhịn, chín điều …
- Cơm … bớt lửa.
Xem đáp án
- lời.
- lửa.
- lửa: câu trái nghĩa.
- lành.
- sôi: nhiều bạn điền “chín” hoặc “khê”, nhưng câu tục ngữ là “cơm sôi”, đúng lúc cần bớt lửa.
Câu hỏi thường gặp
Câu đầy đủ của “Cơm sôi bớt lửa” là gì?
Câu đầy đủ là: “Cơm sôi bớt lửa, chồng giận bớt lời.”
Cơm sôi bớt lửa là thành ngữ hay tục ngữ?
Là tục ngữ: câu có hai vế song song, nói trọn một lời khuyên giữ hòa khí trong gia đình.
Câu tục ngữ khuyên ta điều gì?
Câu khuyên khi người thân đang nóng giận, mình nên bớt lời, nhường nhịn, chờ bình tĩnh rồi mới nói chuyện.
Cơm sôi bớt lửa tiếng Anh là gì?
Câu tiếng Anh gần ý là “A soft answer turns away wrath” (lời đáp mềm mỏng làm nguôi cơn giận).
