“Cha mẹ sinh con, trời sinh tính” là câu người ta hay nói khi thấy anh chị em trong một nhà mà tính nết mỗi người một khác, hoặc khi con cái không giống cha mẹ chút nào. Câu nghe như lời than, nhưng thật ra chứa một nhận xét rất thực tế về con người. Bài này giải nghĩa, bàn cách hiểu cho đúng, kèm cách đặt câu, câu trái nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục tục ngữ.
✅ “Cha mẹ sinh con, trời sinh tính” là câu tục ngữ, nghĩa là mỗi người có tính cách riêng, con cái không hẳn giống cha mẹ.
Nghĩa đen: cha mẹ sinh ra con, còn tính nết là do trời sinh.
💡 Mẹo nhớ: cha mẹ cho thân, trời cho tính → tính nết mỗi người mỗi khác.
Giải thích câu tục ngữ “Cha mẹ sinh con, trời sinh tính”
| Vế | Nghĩa |
|---|---|
| Cha mẹ sinh con | cha mẹ cho con hình hài, thân thể, nuôi nấng con |
| Trời sinh tính | tính nết của con là bẩm sinh, “trời cho”, cha mẹ không quyết định hết được |
Nghĩa của câu. Cha mẹ sinh ra con, nuôi con lớn, nhưng tính tình của con thì mỗi đứa một kiểu, như thể do trời định sẵn. Cùng một cha mẹ, cùng một mái nhà, mà đứa này hiền, đứa kia nghịch; đứa trầm lặng, đứa sôi nổi. “Trời” ở đây là cách người xưa gọi những gì bẩm sinh, tự nhiên, ngoài ý muốn của con người.
Hiểu cho đúng. Câu tục ngữ là một nhận xét, không phải lời khuyên buông xuôi việc dạy con. Nó nhắc cha mẹ rằng mỗi đứa trẻ có tính cách riêng, nên phải hiểu và dạy theo từng đứa, không thể bắt con giống hệt mình hay giống anh chị. Nhưng tính nết cũng có thể rèn luyện; vì thế ông cha ta vẫn dạy “Uốn cây từ thuở còn non, dạy con từ thuở con còn ngây thơ”.
Câu đối lập với quan niệm “Cha nào con nấy” (con giống cha). Hai câu không loại trừ nhau: con cái vừa có nét giống cha mẹ, vừa có tính cách riêng.
“Cha mẹ sinh con, trời sinh tính” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là tục ngữ. Câu có hai vế đối nhau (cha mẹ – trời, sinh con – sinh tính), chữ “sinh” lặp lại hai lần, và nói trọn một nhận xét đúc kết từ kinh nghiệm nuôi dạy con. Cách phân biệt với thành ngữ có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Cha mẹ sinh con, trời sinh tính”
- Hai anh em mà một người trầm, một người sôi nổi: cha mẹ sinh con, trời sinh tính.
- Bố mẹ đều thích đọc sách mà em lại mê thể thao, đúng là cha mẹ sinh con, trời sinh tính.
- Cha mẹ sinh con, trời sinh tính, nên mẹ không bao giờ so sánh em với chị.
- Ba chị em nhà ấy, mỗi người chọn một nghề khác nhau, chẳng ai theo nghề của bố.
- Bà an ủi mẹ: “Cha mẹ sinh con, trời sinh tính, con hiếu động thì mình dạy từ từ.”
Câu dùng khi nói về sự khác nhau trong tính cách giữa anh chị em, giữa con và cha mẹ (câu 1, 2), hoặc khi khuyên tôn trọng cá tính của trẻ (câu 3, 5). Câu 4 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng ý “mỗi người mỗi tính”.
Câu gần nghĩa, trái nghĩa với “Cha mẹ sinh con, trời sinh tính”
- Mỗi người một vẻ: mỗi người có nét riêng, không ai giống ai.
- Mỗi cây mỗi hoa, mỗi nhà mỗi cảnh: mỗi người, mỗi nhà có hoàn cảnh, đặc điểm riêng.
- Trái nghĩa: Cha nào con nấy: con thường giống cha mẹ.
- Trái nghĩa: Con nhà tông không giống lông cũng giống cánh: con cái ít nhiều mang nét của cha mẹ, dòng họ.
Mẹo nhớ câu tục ngữ “Cha mẹ sinh con, trời sinh tính”
Mẹo 1 – Hai lần “sinh”: CHA MẸ sinh CON (thân), TRỜI sinh TÍNH (nết).
Mẹo 2 – Nhớ cặp trái nghĩa: “Cha mẹ sinh con, trời sinh tính” ↔ “Cha nào con nấy”.
Mẹo 3 – Hiểu đúng: câu là nhận xét, không phải lời bảo bỏ mặc việc dạy con.
Bài tập: Con giống cha mẹ hay mỗi người một tính?
Cho biết mỗi câu sau nói con giống cha mẹ, hay nói mỗi người một tính.
- Cha mẹ sinh con, trời sinh tính.
- Cha nào con nấy.
- Con nhà tông không giống lông cũng giống cánh.
- Mỗi người một vẻ.
- Hổ phụ sinh hổ tử.
Xem đáp án
- Mỗi người một tính: tính nết do trời sinh.
- Con giống cha mẹ.
- Con giống cha mẹ: con ít nhiều giống dòng họ.
- Mỗi người một tính: mỗi người có nét riêng.
- Con giống cha mẹ: thành ngữ Hán Việt, cha là hổ thì sinh con hổ. Câu có chữ “sinh” như câu 1 nên dễ xếp nhầm.
Câu hỏi thường gặp
Cha mẹ sinh con trời sinh tính là thành ngữ hay tục ngữ?
Là tục ngữ: câu có hai vế đối, nói trọn một nhận xét về tính cách con người.
Cha mẹ sinh con trời sinh tính có đúng không?
Câu đúng ở chỗ mỗi người có tính cách riêng, không hẳn giống cha mẹ. Nhưng tính nết vẫn chịu ảnh hưởng của cách dạy dỗ, môi trường sống, nên cha mẹ vẫn cần dạy con từ nhỏ.
Cha mẹ sinh con trời sinh tính trái nghĩa với câu nào?
Trái nghĩa với “Cha nào con nấy” và “Con nhà tông không giống lông cũng giống cánh”: con cái thường giống cha mẹ.
Cha mẹ sinh con trời sinh tính tiếng Anh là gì?
Không có câu khớp hẳn. Có thể dịch ý: “Parents give birth to children, but nature gives them their character” (cha mẹ sinh con, nhưng tính cách là do bẩm sinh).
