“Bảy nổi ba chìm” là thành ngữ quen thuộc qua câu thơ “Bảy nổi ba chìm với nước non” trong bài “Bánh trôi nước” của Hồ Xuân Hương. Thành ngữ hay dùng khi nói về một cuộc đời nhiều vất vả, lên xuống thất thường. Bài này giải thích nghĩa, cách dùng, kèm cách đặt câu, câu gần nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục thành ngữ.
✅ “Bảy nổi ba chìm” là thành ngữ, nghĩa là cuộc đời lênh đênh, long đong, gặp nhiều gian truân, thăng trầm.
Nghĩa đen: lúc nổi, lúc chìm nhiều lần. Cũng nói “ba chìm bảy nổi”.
💡 Mẹo nhớ: nổi, chìm nhiều lần → đời long đong.
Bảy nổi ba chìm nghĩa là gì?
| Hình ảnh | Nghĩa đen | Nghĩa bóng |
|---|---|---|
| bảy nổi | nổi lên mặt nước nhiều lần | lúc khá lên, lúc được may mắn |
| ba chìm | chìm xuống nhiều lần | lúc sa sút, gặp hoạn nạn |
| bảy, ba | con số ước lệ | chỉ nhiều lần, không phải đếm thật |
Nghĩa của thành ngữ. Hãy hình dung một vật trôi trên sông, lúc nổi lúc chìm theo sóng nước, không tự quyết được mình. Thành ngữ dùng hình ảnh ấy để nói một cuộc đời lênh đênh, long đong, nhiều thăng trầm, phải trải qua bao vất vả, gian truân. Các con số “bảy”, “ba” chỉ là cách nói nhiều lần, không phải con số đếm thật.
Trong thơ Hồ Xuân Hương. Bài “Bánh trôi nước” có câu: “Thân em vừa trắng lại vừa tròn / Bảy nổi ba chìm với nước non”. Chiếc bánh trôi khi luộc lúc nổi lúc chìm, được dùng để nói thân phận người phụ nữ xưa: đẹp đẽ nhưng long đong, không tự quyết được số phận.
“Bảy nổi ba chìm” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là thành ngữ. Câu là cụm từ cố định bốn chữ, hai vế đối nhau (bảy nổi – ba chìm), dùng như một tính từ tả cuộc đời: “cuộc đời bảy nổi ba chìm”. Câu không nêu một kinh nghiệm trọn vẹn như tục ngữ. Cách phân biệt có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Bảy nổi ba chìm”
- Cuộc đời bà bảy nổi ba chìm mà vẫn lạc quan.
- Ông từng mất hết cơ nghiệp hai lần, rồi lại gây dựng lại từ đầu.
- Câu thơ “Bảy nổi ba chìm với nước non” nói về thân phận người phụ nữ xưa.
- Trải qua bao năm ba chìm bảy nổi, gia đình ấy giờ đã ổn định.
- Thành ngữ “Bảy nổi ba chìm” chỉ cuộc đời long đong, nhiều thăng trầm.
Thành ngữ dùng khi nói về cuộc đời nhiều vất vả, thăng trầm (câu 1, 3, 4, 5). Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một đời “bảy nổi ba chìm”.
Thành ngữ gần nghĩa với “Bảy nổi ba chìm”
- Lên thác xuống ghềnh: trải qua nhiều gian nan, vất vả.
- Ba chìm bảy nổi: cách nói đảo, cùng nghĩa.
- Cùng chủ đề: Sông có khúc, người có lúc: đời người có lúc thịnh lúc suy.
Mẹo nhớ thành ngữ “Bảy nổi ba chìm”
Mẹo 1 – Nổi chìm: cũng nói “ba chìm bảy nổi”: NỔI, CHÌM nhiều lần → đời LONG ĐONG.
Mẹo 2 – Bánh trôi: nhớ chiếc bánh trôi trong nồi nước sôi, lúc nổi lúc chìm.
Mẹo 3 – Đúng cặp số: “bảy” đi với “nổi”, “ba” đi với “chìm”.
Bài tập: Điền từ còn thiếu vào thành ngữ, câu thơ
- Bảy nổi ba …
- Thân em vừa trắng lại vừa …
- Bảy nổi ba chìm với nước …
- Lên thác xuống …
- Ba chìm … nổi.
Xem đáp án
- chìm.
- tròn.
- non.
- ghềnh.
- bảy: đảo thứ tự thì vẫn là “bảy” đi với “nổi”, “ba” đi với “chìm”. Nhiều bạn điền “ba” cho cả hai.
Câu hỏi thường gặp
Bảy nổi ba chìm là thành ngữ hay tục ngữ?
Là thành ngữ: cụm từ cố định tả cuộc đời long đong, nhiều thăng trầm.
Bảy nổi ba chìm hay ba chìm bảy nổi?
Cả hai đều dùng, cùng nghĩa. Thơ Hồ Xuân Hương dùng “bảy nổi ba chìm”.
Bảy nổi ba chìm trong bài thơ nào?
Trong bài “Bánh trôi nước” của Hồ Xuân Hương: “Bảy nổi ba chìm với nước non”.
Bảy nổi ba chìm tiếng Anh là gì?
Cụm tiếng Anh gần ý là “ups and downs” (lúc lên lúc xuống): “a life full of ups and downs”.
