“Khéo ăn thì no, khéo co thì ấm” là câu tục ngữ về cách vun vén cuộc sống mà các bà, các mẹ hay nói khi bàn chuyện chi tiêu trong nhà. Chữ “co” trong câu làm nhiều bạn không hiểu, có bạn còn viết sai thành “khéo an”. Bài này giải nghĩa từng vế, nêu bài học, kèm cách đặt câu, câu gần nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục tục ngữ.
✅ “Khéo ăn thì no, khéo co thì ấm” là câu tục ngữ, nghĩa là biết tính toán, chi tiêu hợp với hoàn cảnh thì cuộc sống sẽ ổn.
Nghĩa đen: biết cách ăn thì đủ no, biết cách co người thì đủ ấm. “Co” là co người lại cho vừa tấm chăn khi trời rét.
💡 Mẹo nhớ: khéo tính toán thì đủ no, đủ ấm.
Giải thích câu tục ngữ “Khéo ăn thì no, khéo co thì ấm”
| Vế | Nghĩa đen | Nghĩa bóng |
|---|---|---|
| Khéo ăn thì no | biết chia phần ăn, ăn uống tiết kiệm thì không bị đói | biết chi tiêu vừa phải thì đủ sống |
| Khéo co thì ấm | chăn ngắn thì biết co người lại cho vừa, vẫn đủ ấm | biết thu xếp theo hoàn cảnh thì vượt qua thiếu thốn |
Nghĩa đen. Ngày trước nhà nghèo, gạo ít, chăn mỏng. Người khéo thì biết chia gạo cho đủ ăn cả tháng, không ăn hết một lúc rồi nhịn đói. Đêm rét, chăn ngắn, người khéo biết co chân, co người cho vừa tấm chăn, vẫn đủ ấm đến sáng.
Nghĩa bóng. Cuộc sống không cần dư dả mới ổn. Biết tính toán, sắp xếp, chi tiêu hợp với hoàn cảnh của mình thì ít cũng thành đủ. Câu đề cao sự khéo léo, tiết kiệm, biết vun vén của người Việt, nhất là của những người nội trợ.
Viết đúng: “khéo ăn” có dấu, không viết “khéo an”; “khéo co” là co người lại, không phải “khéo cho”.
“Khéo ăn thì no, khéo co thì ấm” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là tục ngữ. Câu có hai vế song song (khéo ăn – khéo co, no – ấm), có vần, nói trọn một kinh nghiệm sống. Cách phân biệt với thành ngữ có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Khéo ăn thì no, khéo co thì ấm”
- Lương không cao nhưng mẹ khéo vun vén, khéo ăn thì no, khéo co thì ấm.
- Sinh viên xa nhà phải nhớ câu khéo ăn thì no, khéo co thì ấm, tiêu tiền có kế hoạch.
- Mỗi tháng chị ghi sổ chi tiêu, nên chưa bao giờ phải vay tiền cuối tháng.
- Bà nội nuôi năm người con bằng mấy sào ruộng, nhờ khéo ăn thì no, khéo co thì ấm.
- Khéo ăn thì no, khéo co thì ấm, đừng thấy gì cũng mua.
Câu dùng khi khen người khéo vun vén (câu 1, 4) hoặc khuyên chi tiêu vừa sức (câu 2, 5). Câu 3 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một cách “khéo ăn khéo co”.
Câu gần nghĩa, trái nghĩa với “Khéo ăn thì no, khéo co thì ấm”
- Liệu cơm gắp mắm: có bao nhiêu thì tiêu bấy nhiêu, làm việc vừa với điều kiện của mình.
- Năng nhặt chặt bị: chăm tích góp thì có nhiều.
- Tích cốc phòng cơ: thành ngữ Hán Việt, trữ thóc để phòng lúc đói.
- Trái nghĩa: Vung tay quá trán: tiêu xài hoang phí, quá sức mình.
- Trái nghĩa: Ăn bữa hôm lo bữa mai: sống chật vật, không có dư, thường do không biết tính toán hoặc quá nghèo.
Mẹo nhớ câu tục ngữ “Khéo ăn thì no, khéo co thì ấm”
Mẹo 1 – Hai chữ KHÉO: khéo ĂN → NO, khéo CO → ẤM. Khéo tính toán thì đủ đầy.
Mẹo 2 – Nhớ tấm chăn ngắn: chăn ngắn thì co chân lại, vẫn ấm. “Co” là co người.
Mẹo 3 – Vần “no – co”: cuối vế đầu là “no”, giữa vế sau là “co”.
Bài tập: Điền từ còn thiếu vào câu tục ngữ, thành ngữ
- Khéo ăn thì no, khéo co thì …
- Khéo ăn thì …, khéo co thì ấm.
- Liệu cơm gắp …
- Vung tay quá …
- Khéo ăn thì no, khéo … thì ấm.
Xem đáp án
- ấm.
- no.
- mắm.
- trán.
- co: co người lại cho vừa chăn. Nhiều bạn điền “mặc” vì nghĩ mặc thì ấm, nhưng câu tục ngữ là “khéo co”.
Câu hỏi thường gặp
“Khéo co” nghĩa là gì?
“Khéo co” là biết co người lại cho vừa tấm chăn khi trời rét, chăn ngắn. Nghĩa bóng là biết thu xếp cho vừa với hoàn cảnh của mình.
Khéo ăn thì no khéo co thì ấm là thành ngữ hay tục ngữ?
Là tục ngữ: câu có hai vế song song, nói trọn một kinh nghiệm về cách vun vén cuộc sống.
Câu tục ngữ khuyên ta điều gì?
Câu khuyên ta biết tính toán, tiết kiệm, chi tiêu vừa với khả năng của mình, thì dù không giàu vẫn có cuộc sống đủ đầy.
Khéo ăn thì no khéo co thì ấm tiếng Anh là gì?
Câu tiếng Anh tương đương là “Cut your coat according to your cloth” (cắt áo theo khổ vải), tức là chi tiêu theo khả năng của mình.
