“Học đi đôi với hành” là câu mà học sinh nào cũng từng nghe thầy cô nhắc, và là đề văn nghị luận rất quen ở lớp 7, lớp 9. Người ta hay hỏi câu này là thành ngữ hay tục ngữ, và là câu nói của ai. Bài này giải thích nghĩa từng chữ, nêu nguồn gốc theo những gì đã tra được, kèm cách đặt câu, câu cùng ý và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục tục ngữ.
✅ “Học đi đôi với hành” nghĩa là học kiến thức phải đem ra thực hành, áp dụng vào việc thật thì mới có ích.
Xếp loại: đây là một câu nói quen thuộc (một phương châm học tập), hay được gọi là tục ngữ, nhưng chưa có nguồn cho thấy đây là tục ngữ dân gian. Ý này gắn với lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh về giáo dục.
💡 Mẹo nhớ: học (biết) + hành (làm) phải đi cùng nhau.
“Học đi đôi với hành” nghĩa là gì?
| Từ ngữ | Nghĩa |
|---|---|
| học | tiếp nhận kiến thức: nghe giảng, đọc sách, ghi nhớ |
| hành | thực hành, làm, đem kiến thức áp dụng vào việc thật |
| đi đôi với | đi cùng nhau, gắn liền, không tách rời |
Nghĩa của câu. Việc học phải đi cùng việc làm. Học xong một điều thì phải đem ra làm thử, áp dụng vào bài tập, vào công việc, vào cuộc sống. Ngược lại, khi làm việc cũng phải luôn học thêm để làm tốt hơn.
Vì sao phải như vậy? Học mà không làm thì kiến thức chỉ nằm trên giấy, nhanh quên và không biết dùng: thuộc lòng cách bơi mà chưa xuống nước lần nào thì vẫn không biết bơi. Làm mà không học thì dễ mò mẫm, làm sai, làm chậm. Chỉ khi học và hành đi cùng nhau, cái “biết” mới thành cái “biết làm”.
Nguồn gốc. Tư tưởng học gắn với hành đã có từ lâu. Sách Luận ngữ của Khổng Tử mở đầu bằng câu “Học nhi thời tập chi” (học rồi thường xuyên ôn luyện). Ở Việt Nam, Chủ tịch Hồ Chí Minh nhiều lần nhấn mạnh học phải đi đôi với hành; trong bài nói tại Hội nghị toàn quốc lần thứ nhất về công tác huấn luyện và học tập (năm 1950), Người nói học với hành phải đi đôi, học mà không hành thì vô ích. Từ đó câu “Học đi đôi với hành” trở thành phương châm giáo dục quen thuộc.
“Học đi đôi với hành” là thành ngữ hay tục ngữ?
Câu này hay được gọi là tục ngữ, và nhiều đề văn viết “câu tục ngữ Học đi đôi với hành”. Tuy vậy, cần lưu ý:
- Câu nói trọn một ý, nêu một lời khuyên, nên có hình thức giống tục ngữ (không phải thành ngữ, vì thành ngữ chỉ là cụm từ chưa thành câu).
- Nhưng chưa có nguồn cho thấy câu này là tục ngữ dân gian, truyền miệng từ xưa. Câu gắn với tư tưởng giáo dục của Chủ tịch Hồ Chí Minh, nên gọi chính xác là một câu nói quen thuộc, một phương châm học tập.
Khi làm bài, nếu đề đã gọi là “câu tục ngữ” thì cứ theo đề; nếu được hỏi riêng, có thể trả lời như trên. Cách phân biệt thành ngữ, tục ngữ nói chung có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Học đi đôi với hành”
- Học xong bài nấu ăn, em vào bếp làm thử: học đi đôi với hành.
- Trường tổ chức cho học sinh trồng rau sau giờ học Công nghệ, để học đi đôi với hành.
- Học tiếng Anh phải học đi đôi với hành, chịu khó nói chuyện với người khác thì mới giỏi.
- Sinh viên y được đi thực tập ở bệnh viện ngay từ năm thứ ba.
- Thầy nhắc cả lớp: “Học đi đôi với hành, làm bài tập ngay sau khi học bài mới.”
Câu dùng khi nói về cách học hiệu quả, về việc gắn kiến thức với thực tế. Câu 4 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một cách “học đi đôi với hành”. Trong bài văn nghị luận, câu thường được làm luận đề, với dẫn chứng là các buổi thực hành, thí nghiệm, thực tập.
Câu gần nghĩa, trái nghĩa với “Học đi đôi với hành”
- Đi một ngày đàng, học một sàng khôn: học từ việc đi, việc trải nghiệm thực tế.
- Trăm nghe không bằng một thấy: nghe kể nhiều không bằng tự mắt thấy, tự tay làm.
- Có công mài sắt, có ngày nên kim: muốn giỏi phải luyện tập bền bỉ.
- Trái nghĩa: Học vẹt: học thuộc lòng mà không hiểu, không biết áp dụng.
- Trái nghĩa: Nói như rồng leo, làm như mèo mửa: nói thì hay mà làm thì kém.
Mẹo nhớ câu “Học đi đôi với hành”
Mẹo 1 – Biết và làm: HỌC là biết, HÀNH là làm. “Đi đôi” như hai chiếc dép, thiếu một chiếc là không đi được.
Mẹo 2 – “Hành” là thực hành: không phải củ hành, cũng không phải “hành hạ”. Nhớ cụm “thực hành” là nhớ nghĩa.
Mẹo 3 – Xếp loại: câu nói quen thuộc, hay được gọi là tục ngữ; gắn với lời dạy của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Bài tập: Việc làm nào là “học đi đôi với hành”?
- Học bài về cách trồng cây, rồi về nhà gieo hạt đậu vào chậu.
- Thuộc lòng công thức toán nhưng không làm bài tập nào.
- Học xong bài sơ cứu, cả lớp tập băng bó cho nhau.
- Đọc sách dạy bơi, sau đó xuống bể tập với huấn luyện viên.
- Ngày nào cũng ra sân đá bóng nhưng không bao giờ chịu nghe thầy hướng dẫn cách đá.
Xem đáp án
- Có: học xong đem ra làm thử.
- Không: chỉ học mà không hành.
- Có: học sơ cứu rồi thực hành ngay.
- Có: đọc sách (học) rồi xuống nước tập (hành).
- Không: ngược với câu 2, đây là hành mà không học. Câu này dễ làm sai vì thấy “ngày nào cũng tập” tưởng là đúng.
Câu hỏi thường gặp
Học đi đôi với hành là câu nói của ai?
Câu gắn với tư tưởng giáo dục của Chủ tịch Hồ Chí Minh: Người nhiều lần dạy học phải đi đôi với hành, học mà không hành thì vô ích. Ý học gắn với luyện tập cũng có trong sách Luận ngữ của Khổng Tử.
Học đi đôi với hành là thành ngữ hay tục ngữ?
Không phải thành ngữ. Câu hay được gọi là tục ngữ, nhưng chính xác hơn là một câu nói quen thuộc, một phương châm học tập, vì chưa có nguồn cho thấy đây là tục ngữ dân gian.
“Hành” trong “học đi đôi với hành” nghĩa là gì?
“Hành” là thực hành, tức là làm, đem điều đã học áp dụng vào việc thật.
Học đi đôi với hành tiếng Anh là gì?
Có thể dịch là “Learning goes hand in hand with practice” hoặc “Theory must go hand in hand with practice” (kiến thức sách vở phải đi cùng thực hành).
