“Cái khó ló cái khôn” là câu người ta hay nói khi thấy ai đó nghĩ ra cách hay giữa lúc khó khăn: mất điện thì chế đèn, thiếu đồ thì tận dụng đồ cũ. Câu ngắn, có vần, nhưng chữ “ló” làm nhiều bạn không chắc nghĩa, có bạn còn viết sai thành “lố”. Bài này giải thích từng chữ, nghĩa bóng, chuyện xếp loại, kèm cách đặt câu, câu gần nghĩa và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục tục ngữ.
✅ “Cái khó ló cái khôn” là câu tục ngữ, nghĩa là gặp khó khăn, con người phải suy nghĩ và tìm ra cách giải quyết sáng tạo.
Nghĩa đen: gặp cái khó thì cái khôn ló ra. “Ló” là nhô ra, lộ ra. Xếp loại: thường xếp là tục ngữ; có tài liệu xếp vào thành ngữ.
💡 Mẹo nhớ: khó khăn làm khôn ngoan “ló” (lộ) ra.
Giải thích câu tục ngữ “Cái khó ló cái khôn”
| Từ ngữ | Nghĩa |
|---|---|
| cái khó | hoàn cảnh khó khăn, thiếu thốn, bế tắc |
| ló | nhô ra, lộ ra (như “mặt trời ló dạng”, “ló đầu ra”) |
| cái khôn | trí khôn, sự khéo léo, sáng tạo |
Nghĩa của câu. Lúc mọi việc thuận lợi, ta ít phải nghĩ ngợi. Khi gặp cái khó (thiếu đồ, thiếu tiền, gặp sự cố), ta buộc phải động não, tìm cách xoay xở, và chính lúc ấy trí khôn “ló ra”, những cách làm sáng tạo xuất hiện. Câu tục ngữ ghi nhận sức sáng tạo của con người trong hoàn cảnh khó khăn.
Bài học. Gặp khó đừng vội nản. Hãy bình tĩnh suy nghĩ, tận dụng những gì mình có, vì khó khăn có thể giúp ta khôn ngoan, giỏi giang hơn. Ông cha ta có rất nhiều sáng kiến ra đời từ cái khó: dùng ống tre dẫn nước, đan lát đồ dùng từ tre nứa, tận dụng lá cây gói bánh.
Viết đúng: “ló” dấu sắc (lộ ra), không viết “lố” (lố bịch, quá lố) hay “lõ”.
“Cái khó ló cái khôn” là thành ngữ hay tục ngữ?
| Cách xếp | Căn cứ |
|---|---|
| Tục ngữ (cách xếp thường gặp) | Câu có chủ ngữ (cái khó) và vị ngữ (ló cái khôn), nêu trọn một nhận xét đúc kết kinh nghiệm. |
| Thành ngữ (có tài liệu xếp) | Câu ngắn, hay được chèn vào câu như một lời nhận xét: “đúng là cái khó ló cái khôn”. |
Khi làm bài, theo cách xếp trong sách lớp mình; nếu đề chỉ hỏi chung, có thể trả lời là tục ngữ và nêu căn cứ. Xem thêm bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Cái khó ló cái khôn”
- Mất điện, em lấy đèn pin làm đèn bàn học: cái khó ló cái khôn.
- Không có bình tưới, bà đục lỗ nắp chai nhựa để tưới rau, đúng là cái khó ló cái khôn.
- Cái khó ló cái khôn, mùa dịch các quán ăn chuyển sang bán mang về.
- Quên mang thước kẻ, bạn Nam dùng cạnh quyển sách để kẻ lề.
- Thầy khuyên: “Gặp bài khó đừng bỏ, cái khó ló cái khôn mà.”
Câu dùng khi khen một cách xoay xở thông minh (câu 1, 2, 3) hoặc khi động viên ai đó suy nghĩ tìm cách (câu 5). Câu 4 không nhắc nguyên văn nhưng kể đúng một chuyện “cái khó ló cái khôn”.
Câu gần nghĩa, trái nghĩa với “Cái khó ló cái khôn”
- Cùng tắc biến, biến tắc thông: câu chữ Hán, đến bước đường cùng thì phải thay đổi, thay đổi thì tìm ra lối thoát.
- Lửa thử vàng, gian nan thử sức: khó khăn là lúc thử thách con người.
- Thua keo này, bày keo khác: thất bại thì nghĩ cách khác mà làm lại.
- Trái ý: Bó tay chịu trói: gặp khó thì đành chịu, không tìm cách gì.
Mẹo nhớ câu tục ngữ “Cái khó ló cái khôn”
Mẹo 1 – Khó sinh khôn: CÁI KHÓ làm CÁI KHÔN ló ra. Khó khăn là “thầy dạy” trí khôn.
Mẹo 2 – Vần “khó – ló”: hai chữ liền nhau cùng vần o, cùng dấu sắc, đọc liền một hơi là thuộc.
Mẹo 3 – Viết đúng: “ló” dấu sắc, như “ló đầu”, “ló dạng”; không phải “lố”.
Bài tập: Điền từ còn thiếu, chọn chữ đúng
- Cái khó ló cái …
- Cái … ló cái khôn.
- Thua keo này, bày keo …
- Chọn chữ đúng: Mặt trời vừa (ló / lố) dạng sau rặng tre.
- Chọn chữ đúng: Cái khó (ló / lố) cái khôn.
Xem đáp án
- khôn.
- khó.
- khác.
- ló: nhô ra, lộ ra.
- ló: cùng nghĩa với câu 4. Dễ chọn nhầm “lố” vì “lố” cũng là chữ quen (quá lố, lố bịch).
Câu hỏi thường gặp
“Ló” trong “cái khó ló cái khôn” nghĩa là gì?
“Ló” nghĩa là nhô ra, lộ ra, như “mặt trời ló dạng”. Cái khó ló cái khôn là gặp khó thì trí khôn lộ ra.
Cái khó ló cái khôn là thành ngữ hay tục ngữ?
Thường được xếp là tục ngữ, vì câu nói trọn một nhận xét. Có tài liệu xếp vào thành ngữ do câu ngắn, hay dùng như lời nhận xét.
Cái khó ló cái khôn khuyên ta điều gì?
Câu khuyên ta gặp khó khăn đừng nản, hãy bình tĩnh suy nghĩ, vì khó khăn giúp ta sáng tạo và khôn ngoan hơn.
Cái khó ló cái khôn tiếng Anh là gì?
Câu tiếng Anh tương đương là “Necessity is the mother of invention” (cái cần thiết là mẹ của phát minh).
