“Rét nàng Bân” là cách người miền Bắc gọi đợt rét muộn hay đến vào khoảng tháng ba âm lịch, khi trời tưởng đã ấm hẳn. Tên gọi gắn với một truyện cổ dễ thương về nàng Bân may áo cho chồng, nên nhiều bạn tò mò nàng Bân là ai. Bài này kể tóm tắt câu chuyện, giải thích nghĩa, kèm cách đặt câu, câu cùng chủ đề và mẹo nhớ, như các bài khác trong mục thành ngữ.
✅ “Rét nàng Bân” là thành ngữ chỉ đợt rét cuối mùa vào khoảng tháng ba âm lịch; tên gọi gắn với truyện nàng Bân may áo cho chồng.
Câu chuyện: nàng Bân may áo rét cho chồng, áo may xong thì trời đã ấm; thương con nên trời làm rét lại để chồng nàng được mặc áo.
💡 Mẹo nhớ: rét nàng Bân = rét muộn tháng ba âm lịch.
Rét nàng Bân nghĩa là gì?
Truyện nàng Bân. Theo truyện dân gian, nàng Bân là con gái Ngọc Hoàng. Thấy trời rét, nàng muốn tự tay may cho chồng chiếc áo ấm. Nhưng nàng vụng, may mãi, tháo ra may lại, đến khi xong thì đã sang tháng ba, trời ấm áp, chồng không cần mặc nữa. Nàng buồn khóc. Thương con, Ngọc Hoàng cho trời rét lại mấy ngày để chồng nàng được mặc chiếc áo ấy. Từ đó, đợt rét muộn tháng ba được gọi là “rét nàng Bân”.
| Từ ngữ | Nghĩa |
|---|---|
| rét | lạnh, trời lạnh |
| nàng Bân | nhân vật trong truyện dân gian, tên riêng nên viết hoa chữ B |
| rét nàng Bân | đợt rét ngắn, đến muộn vào khoảng tháng ba âm lịch, khi mùa xuân sắp hết |
Ý nghĩa. Thành ngữ vừa là cách gọi một hiện tượng thời tiết của miền Bắc (tưởng hết rét rồi lại rét thêm vài hôm), vừa giữ lại một câu chuyện đẹp về tình vợ chồng, tình cha con. Người ta hay nhắc nhau “tháng ba còn rét nàng Bân” để đừng vội cất áo ấm.
“Rét nàng Bân” là thành ngữ hay tục ngữ?
Đây là thành ngữ. Câu là cụm từ cố định ba chữ, dùng như một danh từ để gọi tên một đợt rét: “trời đang rét nàng Bân”. Câu không nêu một kinh nghiệm trọn vẹn như tục ngữ. Cách phân biệt có trong bài phân biệt thành ngữ và tục ngữ.
Đặt câu với “Rét nàng Bân”
- Tháng ba rồi mà còn rét nàng Bân, mẹ bắt mặc thêm áo.
- Mấy hôm trước trời ấm như hè, sáng nay bỗng lạnh buốt, cả nhà lại lấy chăn bông ra đắp.
- Bà dặn đừng vội cất áo ấm, còn rét nàng Bân đấy.
- Đợt rét nàng Bân năm nay kéo dài ba ngày.
- Thành ngữ “Rét nàng Bân” gắn với truyện nàng Bân may áo cho chồng.
Thành ngữ dùng khi nói về đợt rét muộn cuối xuân (câu 1, 3, 4, 5). Câu 2 không nhắc nguyên văn nhưng tả đúng một đợt “rét nàng Bân”.
Câu cùng chủ đề với “Rét nàng Bân”
- Tháng ba bà già chết rét: tháng ba có những đợt rét bất ngờ, người già cần giữ ấm.
- Đêm tháng năm chưa nằm đã sáng, ngày tháng mười chưa cười đã tối: kinh nghiệm về thời tiết theo mùa.
- Gió heo may, chuồn chuồn bay thì bão: đoán thời tiết qua gió và con vật.
Mẹo nhớ thành ngữ “Rét nàng Bân”
Mẹo 1 – Thời điểm: rét NÀNG BÂN = rét muộn THÁNG BA âm lịch.
Mẹo 2 – Chiếc áo muộn: áo may xong muộn → trời rét muộn cho kịp mặc.
Mẹo 3 – Viết đúng: “Bân” là tên riêng, viết hoa chữ B; vần ân, không dấu.
Bài tập: Điền từ, trả lời câu hỏi
- Rét nàng …
- Rét nàng Bân thường đến vào tháng mấy âm lịch?
- Nàng Bân may áo cho ai?
- Viết đúng: rét nàng (bân / Bân).
- Rét nàng Bân là đợt rét đầu mùa đông hay đợt rét cuối mùa?
Xem đáp án
- Bân.
- Tháng ba âm lịch.
- Cho chồng.
- Bân: tên riêng, viết hoa.
- Cuối mùa: rét muộn khi trời đã sang xuân ấm. Chữ “rét” làm nhiều bạn nghĩ đến đầu đông, nhưng điểm đặc biệt của rét nàng Bân là đến muộn.
Câu hỏi thường gặp
Rét nàng Bân là gì?
Là đợt rét muộn vào khoảng tháng ba âm lịch, gọi theo truyện nàng Bân may áo cho chồng.
Rét nàng Bân là thành ngữ hay tục ngữ?
Là thành ngữ: cụm từ cố định dùng như một danh từ để gọi tên đợt rét.
Nàng Bân là ai?
Theo truyện dân gian, nàng Bân là con gái Ngọc Hoàng, vụng may vá, may áo rét cho chồng mãi đến tháng ba mới xong.
Rét nàng Bân tiếng Anh là gì?
Không có từ khớp hẳn. Đợt rét ngắn, bất chợt gọi là “a cold snap”; ở Anh, đợt rét muộn mùa xuân trong dân gian có tên “blackthorn winter”.
