Cần tìm ca dao, tục ngữ về trăng cho bài văn tả đêm trăng, bài học về Tết Trung thu hay bài thuyết trình về hình ảnh vầng trăng trong văn học? Trăng là hình ảnh rất gần gũi với người Việt: trăng gắn với chú Cuội, với lời ru, với kinh nghiệm đoán thời tiết và cả những lời tỏ tình kín đáo. Dưới đây là những câu quen thuộc nhất, mỗi câu kèm lời giải thích ngắn. Xem thêm các trang khác trong mục ca dao, tục ngữ theo chủ đề.
✅ Ca dao về trăng: “Thằng Cuội ngồi gốc cây đa / Để trâu ăn lúa gọi cha ời ời”, “Trăng bao nhiêu tuổi trăng già / Núi bao nhiêu tuổi gọi là núi non”.
✅ Tục ngữ về trăng: “Trăng quầng thì hạn, trăng tán thì mưa”.
💡 Mẹo nhớ: quầng thì hạn, tán thì mưa – nhìn vòng sáng quanh trăng để đoán trời.
Ca dao, đồng dao về trăng
- Thằng Cuội ngồi gốc cây đa / Để trâu ăn lúa gọi cha ời ời / Cha còn cắt cỏ trên trời / Mẹ còn cưỡi ngựa đi mời quan viên: ca dao vui về chú Cuội trên cung trăng.
- Trăng bao nhiêu tuổi trăng già / Núi bao nhiêu tuổi gọi là núi non: câu hỏi vui, cũng là lời trai gái đối đáp.
- Trăng mờ còn tỏ hơn sao / Dẫu rằng núi lở còn cao hơn đồi: người tài dù sa sút vẫn hơn kẻ tầm thường.
- Ông giẳng ông giăng / Xuống chơi với tôi…: bài đồng dao của trẻ em miền Bắc (“giăng” là trăng, nói theo giọng địa phương).
- Đêm trăng thanh anh mới hỏi nàng / Tre non đủ lá đan sàng nên chăng: lời tỏ tình kín đáo dưới trăng (“đan sàng” ý nói tính chuyện vợ chồng).
Tục ngữ, thành ngữ về trăng
- Trăng quầng thì hạn, trăng tán thì mưa: thấy quầng sáng lớn quanh trăng thì sắp nắng hạn, thấy tán (vòng nhỏ) thì sắp mưa.
- Mau sao thì nắng, vắng sao thì mưa: cùng là kinh nghiệm nhìn trời đêm để đoán thời tiết.
- Trăng thanh gió mát: cảnh đêm trăng trong trẻo, dễ chịu.
- Trăng hoa: chuyện yêu đương lăng nhăng, không đứng đắn (ý chê).
Trăng trong thơ có tác giả
Học sinh hay dẫn thêm thơ trăng của Bác Hồ: “Cảnh khuya” (“Tiếng suối trong như tiếng hát xa / Trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa”) và “Rằm tháng giêng” trong Ngữ văn 7 chương trình cũ, “Ngắm trăng” trong Ngữ văn 8. Câu “Vầng trăng ai xẻ làm đôi / Nửa in gối chiếc, nửa soi dặm trường” là của Nguyễn Du trong Truyện Kiều. Đây đều là thơ có tác giả, không phải ca dao. Muốn có thêm câu về đêm rằm tháng tám, xem trang ca dao tục ngữ về trung thu; về cảnh vật, xem trang ca dao tục ngữ về thiên nhiên.
Đặt câu với ca dao về trăng
- Đêm rằm, bà chỉ lên trăng, kể chuyện thằng Cuội ngồi gốc cây đa.
- Thấy trăng có tán, ông bảo mai cất lúa vào, vì trăng tán thì mưa.
- Em bé vừa vỗ tay vừa hát “Ông giẳng ông giăng”.
- Ra sân hóng mát, cả nhà ngồi dưới trăng thanh gió mát.
- Bài văn tả đêm trăng của em mở đầu bằng câu ca dao “Trăng bao nhiêu tuổi trăng già”.
Mẹo 1 – Quầng và tán: QUẦNG → HẠN; TÁN → MƯA.
Mẹo 2 – Cuội: CUỘI ngồi gốc CÂY ĐA, để TRÂU ăn lúa.
Mẹo 3 – Không phải trăng: “trăng trối” là dặn dò lúc sắp mất, không liên quan đến mặt trăng.
Bài tập: Ca dao về trăng
- Điền tiếng còn thiếu: Thằng Cuội ngồi gốc cây …
- Điền tiếng còn thiếu: Trăng quầng thì hạn, trăng tán thì …
- “Giăng” trong “Ông giẳng ông giăng” nghĩa là gì?
- “Vầng trăng ai xẻ làm đôi” là ca dao hay thơ của ai?
- “Trăng trối” có phải là một từ nói về mặt trăng không?
Xem đáp án
- đa.
- mưa.
- Là trăng, nói theo giọng một số vùng miền Bắc.
- Thơ của Nguyễn Du trong Truyện Kiều.
- Không: “trăng trối” nghĩa là dặn lại lời cuối trước khi mất, chỉ trùng tiếng “trăng”.
Câu hỏi thường gặp
Ca dao về trăng hay nhất?
Quen thuộc nhất: “Thằng Cuội ngồi gốc cây đa…” và “Trăng bao nhiêu tuổi trăng già…”.
Tục ngữ về trăng?
Tiêu biểu: “Trăng quầng thì hạn, trăng tán thì mưa” – kinh nghiệm đoán thời tiết.
Thành ngữ về trăng?
Hay gặp: trăng thanh gió mát; “trăng hoa” mang ý chê chuyện yêu đương lăng nhăng.
Trăng mờ còn tỏ hơn sao nghĩa là gì?
Nghĩa là người tài giỏi dù sa sút vẫn hơn người tầm thường.
